Pulaar.org

Ɗerewol e junngo

E nder joɗle ASAMMBELE NGENNDI e lewru deesammburu 2009, laamu ngu yettinii «suudu leslesru » ndu eɓɓaande memtagol sariya juɓɓinɗo jeyegol e leydi e nder Moritani (nationalité). So oɗon ciftora, won ko mbinnduno-ɗen heen e tonngooɗe Fooyre Ɓamtaare jawtuɗe ɗe, en etinooma faccirande moritaninaaɓe sariya mo toŋ 61 112, lelnaaɗo nyalnde 12 suwee 1961, juɓɓinɗo sifaa no neɗɗo jeyirtee e Moritani, hakkeeji ɓiɓɓe leydi gonɗi heen, e baɗɗiiɗi ɗum en.

Antenaaji HAARP

Aduna oo fof seediima no Amerik nootorii e yerɓannde leydi to Hayiti e doole ardi toon : ko ina wona 10 000 soldaat e laana nikleyeer (navire nucléaire). Ko idii oo musiiba heewɓe nganndaano Hayiti, walla nanatno ɗum tan, sibu ina famɗi ngoƴanooɗo ko yahata toon. Won wiyooɓe wonde wonaa Alla ɓolo leyɗe hirnaange ngardi toon, wonaa yiɗde wallude mehre. Won wiyooɓe ko njurum nawi ɓe toon.

Kartal Hayiti

Habri ɗum ko Phoenix Delacroix e winndannde mum tiitoriinde : «musiiba tago ina heti Hayiti : Yerɓannde leydi mawnde ina jooɗtoraa to Port-au-Prince.» E hitaande 2008, ganndo ko fayti e leppi leydi (géologue), biyeteeɗo Patrik Charles, wiynoo :"denndaangal geɗe caabotooɗe yerɓo leydi doolnungo to Port-au-Prince, ina ngoodi. Hoɗɓe e laamorgo leydi Hayiti ina poti heblanaade ɗum, sibu, ɓooy juutde fof, ɗum waɗat». Haala ngaroowo kaa fof haalaa ko e hitaande 2008.

Ayaawo cokkindiral leydi e meteorit

Ko jeddondiral : ina wiyee annduɓe Amerik mbiyiino darnga darotoo ko e hitaande 2012 ; Riis en mbiyi wonaa goonga, nge darotoo ko e 2036. Addani ɓe wiyde noon, ko won «haayre» mawnde (meteorit) seedaa e nder niɓɓe kammu, inniraande Apofis (Apophis), jogornde sokkondirde e leydi e hitaande 2036, so tawii alaa ko waɗaa ɗoo e ndeen. Hoto paayee ! Wiyaa ko ina waawi waɗa, wonaa huunde siirnde : sikkannde majjum ina tolnoo e gootel nder 45 000 walla nii, e wiyde annduɓe NASA, e gootel nder 250 000 ;

Natal kollitoowol bonannde nde

Yerɓannde leydi doolnunde waɗnde to Hayiti ñalnde talaata 12 saawiyee 2010, boomi laamorgo mum hono Port-au-Prince, ellee ari ko jokkitde ndii leydi ndi seeraani e musibbaaji weeyo e renndo e politik, gila heɓi jeytaare mum e hitaande 1804.

Doole yerɓannde nde tolniima e toɓɓe 7,3 e nder daawrugal Richter. Nde bonnii ko ɓuri heewde e laamorgo leydi ndi. Ina saɗi huɓeere waɗnde taakaw darii.

Tagol Saharaa hakkunde Maruk e Muritani

Duuɓi capanɗe tati e nay  Saharaanaaɓe ina kaɓee. E nder faalkisaare huftodinnde. Hare nde fuɗɗii ko e lewru noowammbar 1975, tuuma nde Hasan II ƴetti ko ina wona 350 000 Maruknaajo, neldi ɗum en toon, tawi Españool en, jiimnooɓe leydi ndi, ina njalta ndi. Mawneeki Saharaa ina wona feccere leydi Farayse. Ndeeɗoo hettere leydi wiyeteende Saharaa ina alɗi no feewi : gila e fosfaat, haa e njamndi, haa teeŋti noon kadi e liɗɗi. Lewru ko adii ko Hassan II ina yuɓɓina ko anndiraa «marche verte», ñaawirde winndereyankoore (CPI) wagginiino juɓɓingol toon referaandoom (woote naamnorɗe) ngam woppude

Aminetu Haydaar

Aminetu Haydaar foolii, sibu artii Saharaa Hirnaange ñalnde aljumaa 18 desammbar 2009, feccere jamma (00h15h)  e nder ndiwoowa, ummoraade Espaañ (kanndaa lasaret) caggal nde naati opitaal ñalawma gooto. Waɗde o wiyi, nde o yettii nde «ɗum ko poolgu jojjanɗe winndereyankooje, poolgu jojjanɗe aadee, poolgu Saharaa». Aminata Haydaar, debbo Saharaanaajo kaɓantooɗo ndimaagu leydi mum, yaltinaa Maruk feewde Espaañ ko ñalnde 14 noowammbar ɓennuɗo o, sabu mum yooɓtoreede yedditaade «jeyegol mum e Maruk», e wiyde ardiiɓe ndiin leydi. Maruk ɗaɓɓiino e Aminetu nde yaafnotoo.

Huunde e tawtoraaɓe ñalɗi ɗi

 Fonadh, e ballondiral e Duɗal Jojjanɗe aadee kam e Ƴellitaare e Afrik (Institut pour les Droits Humains et le Développement en Afrique (IHRDA))  kam e fedde wiyeteende Open Society Justice Initiative New York, njuɓɓinii ñalɗi ngam «miijaade e gartugol mooliiɓe e kuccam ngool gartugol ». Pottital ngal waɗi ko ñalnde 12 e 13 desammbar 2009 to Hotel Tfeyla e gardagol Mammadu Saar, hooreejo FONADH kam e sokna Sheila, hooreejo IHRDA e yonaaɓe joɗaniiɓe leyɗe goɗɗe e leydi Muritani.

Tomas Sankara e Baaba Maal (Natal Sih Sille (facebook))

Say Serboo nde yiɗnoo heɓde mo, wiyi ɓooragol makko ngol rewaani laawol sabu kañum tinaani, tawi ena anndaa ɓataake huccinaama e mum. Sankara nanngaa, galaŋuuji mum fof keɓtaa ngam yamminde ɗum, caggal ɗuum o sokoyaa to wuro wiyeteengo Deedugu. O sokaama e ngooɗoo wuro fotde lebbi jeegom. Caggal nde o nanngaa sehilaaɓe makko ne nanngaa: Linngani e Kompaawore.

Muusaa Dadis (bannge nano) e Belees Kompaawore, ñalnde ciifgol nanondiral ngal (natal RFI)

Hanki, aljumaa 15 saawiyee 2010, Belees Kompaawore e Seneraal Seekubaa Konaate e Muusaa Dadis Kamara, ciifii nanondiral wonande ngonka politik to Gine, ngam yaltinde ɗum e iiñcuru wonnoo e mum ndu. Geɗe ɗiɗi ina maantini e ngaal nanondiral : Dadis heddotoo ko Burkinaa, ina jokka safraade, Seekubaa Konaate ardotoo yolnde hakkunde nde, woni lebbi jeegom payɗi, hade woote gardagol leydi ndi yuɓɓineede. Ko teskini heen, ko addani en wiyde «Dadis wonaa Asiis»,