Ko ɗo ngon-ɗaapinal

pinal


Amerik e Kubaa : “oon yonta ɓennii !”

Obama e Rawul Kastoro
Obama e Rawul Kastoro

Ko ina wona jooni duuɓi 60 ŋakkuɗi seeɗa hooreejo Dental Dowlaaji Amerik e hooreejo Kubaa pottitaani e nokku gooto walla jooɗodaaki e joɗnde wootere, sibu ɗum wayrunoo waɗde ko gila 1956. Ɗum wayritii ko e Eisenhower (Esoneweer) hooreejo Amerik ndeen kam e Batista, hooreejo Kubaa e oon sahaa. Ɗum waɗti ko ñalnde 10 abriil ɓennuɗo ɗoo oo,

Seppo Selma : « Mbeelu añamnguraagu ina suddi en haa hannde »

Seppo Selmaa
Seppo Selmaa

Gila Barak Obama ardii leydi Amerik ko ngol woni go’o ko omo haala keertinka e leñol ɓaleeɓe to leydi makko. Ɗum waɗi ko to wuro ina wiyee Selma, ñalnde 7 marse 2015, to o yahnoo tawtoroyeede seppo maanditaare duuɓi 50 « Bloody Sunday », woni « Aset Ƴiiƴiiwo ». Oon aset bonɗo kewnoo ko ñalnde 7 marse 1965 nde Martin Luther King ardii seppo ngam ɗaɓɓude jooltugol hakkeeji ɓaleeɓe to leydi Amerik. 

Sinngapuur

Sinngapuur
Sinngapuur

Sinngapuur ko wuro-dowla wonngo to Asii Fuɗnaange-Worgo. Ɓeto wertallo leydi ndii (wuro ngoo) 699 km2. Ko ɗum 64 duunde. Ɓurnde mawnude ndee wiyetee ko Pulau Ujong (584,8 km2). 

Njoɓɗeele hooreeɓe leyɗe

Barak Obama
Barak Obama
Tony Tan Keng Yam
Tony Tan Keng Yam

Jaaynde CNN yerondirii njoɓɗeele hooreeɓe leyɗe e mawɓe hilifaaɓe leyɗe ɓurɗe mawnude e winndere ndee. Woni ko laamu rokkata ɓe sabu maɓɓe ardaade leyɗe maɓɓe. Hol ko ɓe tawi heen ? 

Hooreejo leydi Tuunus wiyetee ko Beji Esebsi

Beji Caid Essebsi
Beji Caid Essebsi

 

O heɓii 55,68% daande. Mo o yahdunoo daawal ɗiɗmal oo, hono Monsef Marsuuki, gardinooɗo leydi ndii e daawal ɓennungal ngal, heɓi kañum ko 44,32%. Ɗum noon, eɗen mbaawi wiyde o fooli mo ko to woɗɗi, ko njomu ngu alaa guli. Heddii ko juɓɓule woote ɗee laawɗina ɗum. Monsef Marsuki noon fadaani ɗum sibu noddii Esebsi duwaniima ɗum.

Maalde, warngo e warnooɓe Tomaa Sankara

Tomaas Sankara
Tomaas Sankara
Belees Kompaawore
Belees Kompaawore

Caggal duuɓi 27 ko Tomaa Sankara tuɗɗii leppi leydi, leydi tuɗɗi mo leppi teddungal, eɗen njiɗi artande banndiraaɓe e no maalde warngo ngoo fewjiranoo, fewjunooɓe maalde haa e siynunooɓe warngo ngoo ñalnde alkamisa 15 lewru kawle hitaande 1987. Ciftinen wonde Tomaa Sankara laamorinoo ko duuɓi 34 kadi laamii ko duuɓi 4 doŋ. Nguurndam fof hawri ko duuɓi 38.

“Mandela day”, ñalawma windereejo Mandelaa

Mandela
Mandela

Ko UNESCO sosi « Ñalngu winndereewu ciftorgol Mandelaa », nganndiraangu e ɗemngal Engele « Mandela Day », ñalnde 10 noowambar 2009. Ñalngu nguu fiɓaa ko 18 sulyee hitaande kala, ngam mawninde golle Mandelaa, oon jaambaaro kaɓinooɗo Apartaayd, liɓi ɗum, woni ɓaleejo gidiiɗo wonde hooreejo leydi Afirik worgo. Ñalngu nguu waɗiraa kadi ko dowlinde deeƴre. 

Daartel leydi Almaañ

Kartal Almaañ
Kartal Almaañ

Innde mayri tigi-rigi, e ɗemngal mayri ko «Bundesrepublik Deutschland». Ndi woni ko e diiwaan Orop hakkundeejo. Heedi ndi bannge rewo ko «mer du nord» (maayo rewo) e leydi Danemark e «mer baltique», bannge fuɗnaange  mayri heedi toon ko Poloñ e Rippoobilik Cekoslowaki, heedi ndi bannge worgo ko Otris e Siwis, bannge hirnaange ko Farayse e Luksaambuur e Belsik e Pays-Bas. Yimɓe mayri tolnoyiima e 80 miliyoŋ aadee. Kayri woni leydi Dental Orop ɓurndi heewde yimɓe,

Sankaare Nadine Gordimer

Nadine Gordimer
Nadine Gordimer

Gooto e sagataaɓe rewɓe haɓatnooɓe e laamuyel paltoor Afrik worgo (Afrique du sud) sankiima ñalnde 4 sulyee 2014 ina yahra e duuɓi 90, to Johanesburg. Oo debbo jeyaa ko e yimɓe ɓe potaani yejjiteede e hare ndimaagu Afrik worgonaaɓe. O wiyetee ko Nadine Gordimer. Ko o binndoowo o wonnoo, binndoowo jom kuɗol tookangol, haa ko Apartaayd (Apartheid) salii huunde e binndanɗe makko caaktee e leydi hee. Ko ndeen darnde maantinde addani mo heɓde njeenaari Nobel e hitaande 1991.

Israayiil - Palestiin : hare nde siltataa...

Sukaaɓe e nder galle boomiiɗo
Sukaaɓe e nder galle boomiiɗo

So aɗa yiɗi faamde ɗum, maa ndutto-ɗaa ko ɓuri duuɓi 2 000 caggal. Ko e oon sahaa Roomnaaɓe (Romains en) keɓti Palestiin e wuro Jerisaalem ngoo. Ɓe ndiiwi yahuud en wuurnooɓe ɗoon ɓee. Yahuud en carii, caakii e jookli winndere ɗii kala. Ko laaɓi heen tan, nokku oo, ko nokku keewnooɗo kareeli gila daawaa-dawi. 

Mballee FOOYRE

Tonngooɗe Fooyre cakkitiiɗe

Peewnanee koye mon tappirɗe

Awtaade tappirde pulaarFeewnude tappirde ina newii


Hol no nde aafretee ? 

 Kuutorɗe e jokkorɗe  

 

Guide de transcription et de lecture

Horsinɓe Fedde Ɓamtaare

KIRIKU waɗtii haalde Pulaar

Fula jeeyngal

Mballee Fedde men hisnude golle mum

Dannga waandu : "neɗɗo e sahaa e weeyo"

Eɓɓaaɗe firooji

Xiti - audience