Sonko-sonko Usmaan waɗii oolel

0
571
Sonko e Ajji Saar
Sonko e Ajji Saar

Usmaan Sonko ko e luulndiiɓe laamu Makki Sal jeyaa gila e wooteeji 2019. Kanko ardii heerto PASTEF, kadi ko o sarɗiyanke to Suudu sarɗi dowla Senegaal. Suka debbo ina wiyee Aji Raabi Saar takki mo ƴeeɓo haa ɗum addani leydi ndii fof yerɓude gila 3 mbooy (marse) 2021.

Ñalnde 8 mbooy (marse), Usmaan Sonko sonki yo dille ɗee ɓeydo kono yo wondu e deeƴal, ɗe ngona jam-yame. O wiyi e haala makko « Makki Sal nattii jogaade laawol laataade hooreejo leydi Senegal », yo o ɗekkine jappeere hooreyaagal hay so o welaaka.

Ko adii ɗuum, ko suka debbo wullitoyii to « sandarmori », Sonko noddaa ñalnde 3 mbooy to ñaawirde Ndakaaru. Ɗum addani wuro ngoo fof dillude, reɓi haa yettii yoga e diiwanuuji leydi ndii, hay nii caggal mayri. Ko adii suɓngooji 2019, hay gooto anndaa Usmaan Sonko. O teskaa ko nde o ari 3ɓo (o dañi 15%) he suɓngooji hee caggal Idiriisa Sek dewɗo e Makki Sal.

Makki Sal waawii haɗde waawnooɓe falaade ɗum ko wayi no Kariim Wad (ɓiy Abdullaay Wad) e Kaliifa Sal meeɗnooɗo wonde « meer » Ndakaaru. Idiriisa Sek yantii e laamu Maki Sal.

Holi Usmaan Sonko ?

Jinnaaɓe Usmaan Sonko ɗiɗo fof ko gollatnooɓe he njuɓɓudi laamu. Ɓe njeyaa ko diiwaan Kaasamaas, worgo Senegaal. Ko o koroowo to bannge faggudu, fanniyanke ngalu  denndal, o golliima he laamu fotde duuɓi 15, o riiwaa gila he 2016. Nde o woni « Loskoowo kubbe » tawi omo haalti nguykaaji laamu e njeenaaje yimɓe dawrugol ndokketee.

He hitaande o winndi deftere nde tiitoonde « Pétrole et gaz au Sénégal – Chronique, d’une spoliation » (Peteroŋ e gaas, cuurte nguykaaji). He nder heen, o takki Makki Sal e sawndiiɓe mum dirtingol booñuuji e ngaluuji leydi Senegaal. Ko ndeen o wiyo « so rewaama laawol hay dawriyaake gooto fotaani alɗude, sabi eɗen nganndi ngalu maɓɓe ummotoo ko e nguykaaji, teeŋti e ɓe doŋre Afirik ».

Usmaan Sonko naati e dawrugol ko 2014 nde o sosi fedde PASTEF hebornde wontoyde heerto dawrugol. PASTEF ko « Patriotes du Sénégal pour le travail, l’éthique et la fraternité » woni « Ngenndiyankooɓe Senegaal ngal gollal e nuunɗal ɓiyngu-yumma ». He hitaande 2017 o fiilaa Sarɗiyanke. O yeddi ko wiyetee Senegaal woni ko he « laawol suppitaare ». Eɗen teskoo noon Usmaan Sonko ina seerti e ko woowaa e dawriyankooɓe. Haala makko woowaaka, nanndaani e adiiɓe mo, aka taƴondiri yuɓɓo aadoraango ngoo. Omo darji to sukaaɓe. Tee sukaaɓe ɓuri ceŋɗe renndo Senegaal ɗee fof keeweendi.

Darnde hare dawrugol

Cuuɗi Ñaawirɗi keɗiima Usmaan Sonko, o wiyaa hoto o yaltu wuro, kala nde o soklaa maa o nodde. Kono Usmaan jebbilaaki, hare makko e Makki Sal ko ko jokki. Ñalnde o woppaa haa weeti, o wiyi « Waklitere ko ko jokki, haydara, haygooto waawaa ɗum falaade ». O haali ɗum ko tawi omo hucciti e jaayndiyankooɓe. Fanniyannke dawrugol jannginoowo to Duɗal Toowngal Gaston Berger mo Ndar wiyi « Ko alaa-e-sago Usmaan Sonko waɗta dillere nde dawrugol mbele ko o takkaa ƴeeɓayru koo ina yejjitee…». Ina laaɓi ɗee dille fof e ɗee balɗe ɓennuɗe ndiwtii ko o takkaa koo. Mboros COVID-19 jibinii caɗeele iiñturu to faggudu, ɗo sagataaɓe Senegaalnaaɓe njumpi e baasal golle.

Jaayndiyanke Olakounlé Gilles Yabi ko hono ɗum haali, « nde ngam dowla Senegaal waasde woƴeede ɗee caɗeele e ɗii duuɓi addani yimɓe mettinde haa Usmaan Sonko waawi ɗum huutoraade. Wonaa kanko huɓɓi filñitere nde ». O jaggu e fartaŋŋeere ndee. Nde Makki Sal waɗi haalannde e tele RTS ñalnde 8 mbooy ndee, o noddi Senegaalnaaɓe nde « ndeeƴnata hakkillaaji mum en ». O wiyi « Enen fof, ngoppen ngañguuji men, calo-ɗen pelɓondiral baawɗi jibinde ko ɓuri bonde ». Ko ndeen o wiyi « maa ñaawirɗe mbaɗ golle mum en e dow jeytaare » … takkere fawaande e Usmaan Sonko maa laawɗine cer..

Adji Sarr e cukaagu mum to wuro Fatik

Holi Aji Saar ?

Karallo ɓoosgol ɓalli pappuɗi biyeteeɗo Aji Saar, jeytoraaɗo nder caɗe e tuume golle kaantare ɗe Usmaan Sonko. Gila ɗee kewkewe carii, alaa fof ko haalaaka e Aji Saar : wiyaama ko o debbo jom-bellanteeje, kono kadi hollitaama ko o baɗaaɗo ko welaani. Ko ɗum fof addani etaade haalde holi Aji Saar gila to duuɗe Jirna saraaji Funnjuñu.

Iwdi makko ko duuɗe Jirna

Innde makko tigi-rigi Ajiratu Raabi Saar jibinaaɗo he hitaande 2000 tan. O jeyaa ko duunde Jamñaaƴo to banngal baaba makko. O lollirnoo adan ko Raabi tan, nde ɓooynoo « Aji » waawtii. Baaba o ko Paabi « Rasta » Saar, yumma oo ko debbo Seereer biyeteeɗo Pullo, jeyanooɗo e diɗɗal naalankooɓe ngal ardii ɗum Kadi Juuf e Fayaa. Pullo noon (hay sinno ko Seereer wiyaa noon) ko jimoowo ŋanaa nder lammbaaji Funnjuñu.

Ko o suka debbo moƴƴo mbaydi. Wiyaa noon o arti moƴƴere mbaydi ko yumma makko. Yumma Abii Saar sankiima gila Aji ko ngejem. Aji maa Raabi Saar mawni ko he juuɗe gorgol mum, jom-suudu baaba makko. Jaŋde makko heewaani kono o jaŋngii haa o heɓi seedantataagal jaŋde lesere (CFEE). Baaba makko nawi mo to mawnum  debbo toppitii jaŋde makko to “koleysa” Duunde Jirnda. Ko ndeen noon Raabi Saar fuɗɗii jolde.

Giiri-gaaraaji mboomaagu makko

Nde wonnoo o woɗɗii baabiraaɗo nehoowo, Aji Saar naati he nguurndam kesam. Joljole cukaagu naati e hakkillaaji makko, o seli laawol peewngol. Omo teskoranoo heewde « sehilaaɓe » worɓe, heewde comci ɗi cuuraataa ɓanndu makko. Wiyaa waɗi mo wayde noon ko yiɗde dañal ceede. Ŋari makko wonti ko dañirgal ngalu. Ko ɗuum addani gorgol makko wiyde mo yo o yaltu galle mum, hade ɓiɓɓe mum ñemmbude darnde makko. Ko ndeen tawi omo yahra e duuɓi 16 o fuɗɗii faggaade ngalu e rewrude e laabi ɗi pooƴtaaki. Musiɗɓe makko ceedtiima, so o wiyii hannde ma o addu ujune noogaas, tan o addat.

Aji Raabi Saar ko tooñaaɗo ?

Mbaasen juumde wonande mo keedan-ɗen, so Raabi maa so Usmaan. So neɗɗo wuurii e bellanteeje e huutoraade ŋari mum, maa meeɗ nde naati ɗo meeɗaa naatde anndanaa. Aji meeɗii “ƴeeɓeede” ko adii ngol. Wonaa Usmaan Sonko adii jotondirde e makko. Dental kabari biyeteengal SeneNews loskii haa duɗe ɗe o janngatnoo. Ɓe mbiyi won e jannginooɓe mo, meeɗi yande e makko. Ene kaalataa innde oon, kono oon kadi ko Sonko yettaa… mbaasen nawdude e Usmaan. Ko « ƴamaaɗo makko ɗeɓii wartaade ».

To wuro Gannduur ɗo o janngatnoo ɗoo, yummiraaɓe boombi njiɗaano ɓiyɓe mum en njahda e Aji Saar. SeneNews wiyi omo rummbunoo to ƴamooɓe. Battindiiɗo ndaartirde mo dewgal wattini ko wiyde ina wartoo sabi, ko e nder carɗugol dewgal hakkunde maɓɓe, Raabi naati e ladde, saltii reseede. Ƴamaaɗo makko sunii heen, mettini ko ɓelsi heen ceede koo. O wiyi omo wartoo, kono banndiraaɓe makko keƴi heen haa o deeƴti. Ɗuum addani Raabi uujde fayi Ndakaaru to baaba mum cawndiiɗo Layti Saar, e wiyde SeneNews. Gila ndeen o woni Ndakaaru omo fella piyanɗe makko. Ngol laawol noon, o fellii fiyannde ɓurtunde mo doole, nde golal mum baŋ-yoo-baŋ adunaaru nduu, haa ko ina tolnoo e jaambureeɓe 11 maayi heen.

Ɗo Senegaalnaaɓe puɗɗotoo foofde ɗoo, Aji wiyi ñalnde 17 nduu mbooy ndu ngon-ɗen, o yiɗi ko wullitaango mum jokku haa ñaawoore loma ɗoon yolnde. Nde jaayndiyankooɓe kuufi mo o wiyi ko « …mawɗo luulndo Senegal yanii e makko wonaa go’o wonaa ɗiɗi, haa nih o wonii heen reedu… ». O wiyi o waɗiri ɗum ko « …waawnere, so mi saliima o adda e am kataa… ». Aji wattindorii wiyde ko « so Usmaan Sonko yeddii min lelodiima, yo o woon e dow Ɓuraana, so o waɗii ɗuum maa mi mi woppit wullitaango am… ».

« Alaa hay moojobere wootere »

Noon Aji Raabi Saar wiyi. O yaafniima dille ɗee ngati « …mi meeɗaa sikkude maa ɗum heɓ ɗoo… mi duwaniima maayɓe ɓe… ». O waɗti heen yeeso jaayndiyankooɓe ko yo « ñaawooɓe mbaɗ gollal mum en…nganndon noon alaa ko Makki Sal waɗi heen hay ndiga…».

Aamadu Malal Gey, Fooyre Ɓamtaare

Woppu jaabawol

Winndu yowre maa
Winndu ɗoo innde maa

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur comment les données de vos commentaires sont utilisées.