Baawɗe Alla, booti, ko wiyetnoo “hoddiiɓe bonɓe ”, ina mbaawi wontude safaara keewɗo faayiida. Ko ɗum woni ko kippu annduɓe wiɗtooɓe, wonɓe to duɗal jaaɓi-haaɗtirde Nottingham to Angalteer, kabri ñalnde 6 settaambar 2010. Ɓe njiytii ko ina wona molekilaaji jeenay ceertuɗi e nder ngaanndi e ciirte (ciirtol) ɗaɗi tino booti e teŋke. Geɗe tookaaɗe wonande bakteriiji ɗe nganndu-ɗaa ina mbaawi hutoreede ngam haɓde e mborosaaji keewɗi dartaade antibiotikaaji gaadoraaɗi ɗi. E wiyde ɓee ɗoo wiɗtooɓe, ɗii ɗoo ciirti ina mbaawi warde ko ɓuri 90% e mborosaaji biyeteeɗi estaafilokok kaŋŋeejo (staphylocoques dorés, hono SARM) kam e Eshirishiya koli (E. coli) tawi alaa ko mbonni e ɓalndu neɗɗo.
E oo ɗoo sahaa, annduɓe ɓe ngoni ko e ƴeewde e nder laboratuwaar mum en ko heen geɗal kala e geɗe jiytaade ɗe heerorii. E miijo Simon Lee, gollotooɗo e duɗal gannde safaara jawdi to duɗal jaaɓi-haaɗtirde Biritaan, “ ɗum ɗoo ko huunde jooɗtoranoonde sibu koowooje nguuri ko e nokkuuji ɗi cenaaki, bonɗi e cellal, ɗo bakteriiji keewi no feewi. Ɗum noon alaa e sago ɓalli majje paggoo kaɓtorɗe mborosaaji taweteeɗi e ɗiin nokkuuji ”. “ E min njaakorii maa ɗii molekilaaji mballit haɓde e ñawbuuli ɗi SARM e E. Coli caabii, ɓeydotooɗi ñalnde kala mettude haɓde ”. E miijo Simon Lee “ yanti heen ɗii ɗoo antibiyotikaaji kesi maa mbaaw lomtaade safaruuji gooɗɗi ɗi, keewɗi nafoore kono jogiiɗi baɗte goɗɗe keewɗe ɗe njiɗaaka ”.
Kelmeendi
- Molekil : Molécule, woni dental gabɓe ɗiɗi ko famɗi fof, tawi ko dental dimtingal (électriquement neutre).
- Abbere : Atome (hawraama yo wiye atomere, so heewiiwiyee atome
- Ciirtol/ciirti : tissu(s)
- Ɗaɗol tino : nerf
- Ɗaɗol ƴiiƴam mbodejam : artère
- Ɗaɗol ƴiiƴam balejam : veine
- Bakteriiji : Bactérie (kullel jogingel toɓɓere wootere)
- Toɓɓere : cellule (go’owel nguurndam)