Site icon Lowre Pulaar, fulɓe e Pulaagu

WAFRU (DRÉPANOCYTOSE)

  1.  Naatirka

Firo  :   Wafru ko ñawu doneteengu naggoowu wana boɗeejo siforiingu e goodgol wana boɗeejo (hemoglobin) mbo edda S ,oon hemoglobin ko ñawɗo. Ko nguu ñawu arto sabu ko jinnaaɓe dokkata ngu ɓiɓɓe mum.

Nafoore :        

  1. Ňawsaaktowal (épidemiologie)

Ko ñawu hemoglobin ɓurngu lollude e nder winndere nde. Ko fotii 300.000 sukaaɓe ina njibdine e maggu e nder winndere kono 70% ko nder Afrik. E nder Mali ina yaha 12% e ɓesngu ina roondi gartol(gene) maggu ,lollugol maggu ina yaha 6% Sahal leydi haa yettoo 15% e yoga diiwe ɓaleeri leydi ndi. Ko ina tolno 5000 haa 6000 sukaaɓe ina jibdine e maggu hitaande kala.  To Nokku wiɗtirdu e haɓtordu Wafru Mali(CRLD) ina tolno 1300 ñawɓe hesɓe heɓtinteeɓe hitaande fof.

Ko nguu ñawu arto raaɓiroowo borworeeje ɓalumeeje(autosomales) ñolaaɗe. Ko nannduɓe-lomlome(homozygotes) tan ñawata. Seertuɓe-lomlome (heterozygotes) mbiyete ko roondiiɓe selluɓe (porteurs sains) kono ɓe ñawataa. So seertuɓe-lomlome ɗiɗi ndesondirii a ɓe njogii hattan gooto e nder nayi reedu fof heɓde ɓiɗɗo celluɗo kadi a ɓe njogii hattan gooto e nder nayi  heɓde ɓiɗɗo ñawɗo.

Eɗen njogii  :

II). Nehsoñawsowal(physiopathologie) :          

Ɗiin paali boɗeeji jogiiɗi mbaydi wafdu ina caaboo

Yoga e dente ñabbuuli ina mballa wafduɗingol(falciformation)ɓiɗɗe ɗe ko wayno  :       

Ko ɗii ñabbuuli cabotooɗi ustugol walla wasgol tafngo calalal (chaine) beta mbo Hemoglobin adda ŋakkere ƴiiƴam. Yoga heen ina kelɓina wafduɗingol  :     

🔬 Mbaydiiji Maanditinɗi (formes cliniques) :  

Mbaydi seertuɓe-lomlome AS :       

Roondiindi wafru kono maale mayri keewaani feeñde. Kono yimɓe mayri ina mbaawi dañde caɗeele tuma ŋakkere ɗimmopoofam walla ustundiyam(deshydratation) muusngo

III.)Maale maggu :        

🕳️ Ŋakkere ƴiiƴam duumiinde(anémie hémolytique chronique)

🕳️ Pilñe suko-genndol (crises vaso-occlusives)

🕳️ Tiiɗallaaji ɗi nduumaaki( complications aiguës)  :              

Tiiɗalla fawiiki e genndure heewi arde ko hade joomum heɓde duuɓi 20 haa teeŋti to nannduɓe-lomlome. Mbaydiiji ɗii :         

Ko huunde heñoraade sanne sabu maayde yawnde ina tawee heen.

Sabaabu gadano maayde to sukaaɓe ɓe keɓaabi duuɓi joyi

🕳️ Tiiɗallaaji duumiiɗi(Complications chroniques)

🧫 IV.) Yiytugol guurɗiwol (Diagnostic biologique) :          

🕳️ Limgol terɗe ƴiiƴam (Numération Formule Sanguine)  :                                                             jeñtuɗi ko ŋakkere ƴiiƴam (anémie) fotgoobuure (normochrome) fotdarɗe (normocytaire), ƴergeese ɓiɗɗe (réticulocytose).

🕳️ Toɓɓude ƴiiƴam (Frottis sanguin)  :       jeñtuɗi ko paali boɗeeji ɗii mbaydi wafdu  (hématies falciformes), Ɓalli Howell-Jolly (corps de Howell-Jolly) ko taƴon tokoson DNA njiyotookon e paali boɗeeji so ƴiiƴam toɓɓaama

🕳️  Seerndugol yiitewol Hemoglobin (Électrophorèse de l’hémoglobine) :      Jeñtudi mun

🛑 ƴeemndo Wafduujo (Test de falciformation) : Jeñtuɗi.

Ina teeŋtina tawegol HbS to ñawɓe ɓe.

💊 V.) Safaara

🕳️ Safaara ɓooyooka (traitement de fond )

Pénicilline haa joomum heɓa duuɓi 5

🕳️ Safaara pilñe(Traitement des crises)

– Loowtugol ndiyam (réhydratation), Luutmuusalleeje (antalgiques)  paracétamol, morphine.

– Rokkude heno(Oxygénothérapie) tuma nde ɗimmopoofam ŋakki

– Huutoraade Luutguurɗe(antibiotik) so piɗol ina woodi

– Loowtugol ƴiiƴam (Transfusion sanguine) so ɗam ŋakkii walla tiiɗallaaji goɗɗi ɓeyndiima heen.

🏐 VI). Reentagol e bagginaali artooji (Prévention et conseil génétique) : 

Ko huunde fotnde sanne waɗeede so wallude ɓe faamnde ñawu ngu, safaara maggu e toppitaade cellal mum , geɗe baawɗe addude pilñe no ɓe dentortoo ɗe ekn.

🏥 Rewindo duumiingo (suivi à long terme) :   

Wafru ko ñawu bonngu sanne kono kadi a nguu waawii helɓineede so tawii nguu felaama law, so nguu rewindaama no haanirta ni e safrugol kuuɓtidinngol waɗaama sabu a nguu noddu fannuyaŋkooɓe heewɓe no feewi fawaade e tiiɗallaaji maggu.ƴeemndo wuurgol ñawɓe maggu ɓeydiima sanne to leyɗeele ɗe safaaruuji timmuɗi ngoodi.

Kelmeendi :

Dr Boubacari Ali Touré

✍️ Kuɗol Mammadu Foofana

Quitter la version mobile