Al-Qaida to Magreb lislameejo ko njuɓɓudi lislameeri njogitiindi ummoriindi to Alaseri. Fedde nde wiyetenoo ko Goomu Salafiiwu waaju e hare woni ko anndiranoo “ Groupe salafiste pour la prédication et le combat(GSPC) ” e ɗemngal Farayse walla, e ɗemngal arab : “ al-jamaa atulsalafiyyatu lil-dawatiwal-qitaal ”. Nde wayli innde mayre ko ñalnde 25 saawiyee 2007 ngam wontude AQMI. Ina wiyee wonde Ben Laaden ina wondi e ngool baylugol innde. Fedde nde ina jeyaa e doggi pelle ownooje ngol Dowlaaji Dentudi Amerik e Ostaraali e Riisi lelni. Fedde ngenndiije dentude ina hiisoo nde e pelle ɓalliiɗe Al Qaida. Hay so tawii iwdi mayre ko Alaseri, hannde, e nde yirloo e nokku jaajɗo e nder jeereende Saahal, haa arti noon e Senegaal, Muritani, Maali e Niiseer. Fedde nde ina jogii ko ina tolnoo e 400 haa 500 tergal, peccitiiɗe e katibaaji (goomuuji) ɗiɗi : katiba Abuu Zayd e katiba Moktaar Bel Moktaar jogodiiɗo nanondire e julaaɓe wujjittooɓe (tarafikaaji) heewɓe. Catal Al Kayda to Magreb Arab hono AQMI, jeyangal e calsaltiri Goomu Salafiiwu Waaju e Hare to Alaseri, heɓii dahde ko ina wona tuubakooɓe 20 tuggi hitaande 2006 fayde hannde e nder diiwaan Saahal o. Ngu wattindorii ko dahngo Faraysenaaɓe njoyo to Arlit (Niiseer).
Holi mawɓe ndee fedde ?
Gayi ɗiɗi, hoohooɓe “ katibaaji” ɗiɗi nguubotoo e oo nokku : Abdel Hamiid Abuu Žayd e Abdel Moktaar Belmoktaar (o ɓooyii e diiwaan he, sibu o waɗii heen ko famɗi fof duuɓi 15). Kono eɗen mbaawi limtude heen ɓee ɗoo fof :
Abdel Maalek Durukdel : Omo wiyee kadi Abuu Musaab Abdel Wedduud. O jibinaa ko Durukdel Meftaah, to Alaseri e hitaande 1970. Ko o aasiñoor. Kanko ardinoo GSPC gila 2004. Hade ɗuum o yahii haɓoyeede to Afganistaan. Nde GSPC wonti AQMI e hitaande 2007, o waɗaa “ Amiiru” (mawɗo) mum. E hitaande 2006, o haalii e jaaynde wiyeteende New York Times, o wiyi : “ payndaale amen e payndaale Al Kayda ko goote. So artii e Magreb Lislaam, ɓuri himmande min toon ko daɗndude leyɗe amen e njiimaandi laamuuji bonɗi, jamfiiɗi diine mum en e ɓesnguuji mum en, sibu kañji kala ɗi ummii ko kalifaandi koloñaal njiimnoondi leyɗe amen ko ina ɓura 200 hitaande. Hankati nafooje leyɗe hirnaange mbaawaa hisde ɗoon ”. Kanko ardii njanguuji bonɗi, ko nanndi e gunndo (atantaa) 11 desammbar 2007 to joɗnde Fedde Ngenndiije to Alsee.
Abdel Hamiid Abuu Zayd, hooreejo katiba. O fotaani woɗɗude duuɓi 50, ko nii Pierre Calmatte, dahanooɗo woppitaa e feebariyee 2010 siforii mo. Omo siforee kadi wonde neegɗo, muukiiɗo, uddiiɗo. Innde makko tigi rigi ko Abiid Hammadu. Goomu makko fof ɓuri neegde, sibu ko kanngu tan fuɗɗii warde dahaaɓe (Edwin Dyer e Germaneau). Ко о Alaserinaajo, o jibinaa ko e wuro Tugguurte, 600 km worgo Alsee. O woniino tergal FIS (Front Islamique du Salut). O naati e cukkiri (maquis) Alaseri ko e kitaale 1990 e gardagol Moktaar bel Moktaar, o wonti tergal GSPC. Ñaam golluuji makko puɗɗii ko e 2003, e dahngo 30 tuubaako wanngotooɓe e nder Saharaa ; caggal ɗuum e dahngo e warngo Edwin Dyer to Mali (2009) e warngo Michel Germaneau (sulyee 2010). O naati dillere Islaamiire nde ko gila e fuɗɗoode mum, e kitaale 1990 e gardagol Abdel Rasak el Paraa, e nder fedde GSPC. Ina wiyee alaa fof ɓiliiɗo hakkunde makko e ardorde Al Kayda, teeŋti noon e Aymaan al Zawaahiri, gooto е hoohooɓe Al Kaydaa, misranaajo. Kanko jogii hannde tuubakooɓе Farayse njoyo ɓe, dahaaɓe to Arlit.
Yahiyaa Juwaadi, hooreejo “ аmiraa Saharaa ”. AQMI fecci Afrik hirnaange ko e pecce (tunɗi) keewɗe. Amiraa Saharaa ko tunndu jeenabiiru (9ɓiiru), tuggi Maali, Niiseer, Niiseriyaa, Libi, Muritani e Caad. Ko Yahiyaa Juwaadi (Abuu Amar) lomtii ɗoon Moktaar Bel Moktaar gila 2007 e joɗnde amiiru nde. Omo yahra hikka e duuɓi 40.
Yahiyaa Abuu el Hammam. Ko o neɗɗo Abdel Hamiid Abuu Zayd, ko e les njimaandi mum o woni. Omo yahra e duuɓi 30 e ko fawi. Ko o Alaserinaajo. Kanko ardii katiba Abdel Moktaar Belmoktaar, hooreejo katiba “ El Mulaadamuun”. Omo wiyee kadi Abuu Al Abbees walla Belluwaar (Dokko). Omo wuuboo e diiwaan Saahal o ko ina wona jooni duuɓi 15. Katiba makko ɓuri ñiiɓde ko e rewo Maali e Muritani. O jibinaa ko e hitaande 1972 to Gardaya to Alaseri. O yahiino Afganistaan haɓoyeede. Ñaam golle makko puɗɗorii ko e warngo duwaaniyeeji e reenooɓe keeri, sibu o waɗatnoo ko njulaagu ngujitaangu (contre bande). Anis Rahmaaniwiyi ko ɗum wiyi e makko : “ Mukaataar bel el Moktaar ɓuri dartoraade ko njulaagu ngujjitaangu, wonaa ownugol. O huutorinooma GSPC e ngoon yeeso, hannde o huutortoo ko AQMI, ngam waɗde taraafik e innde Islaam. So goonga, o yiylotoo tan ko kaalis ”. Alain Rodier ko ɗum haali e makko : “ ardore ɗe AQMI waawaa waasde gollodaade e makko, sibu ko kanko addanta fedde nde ko ɓuri heewde e otooji e kaɓirɗe sabu golle taraafik ɗe o waɗata e diiwaan he gila 1995 ”. Omo anndiraa “ Mister Marlboro ” sibu makko jiimde taraafik simme e dorog e kaɓirɗe (njogitaaje) e ɗanniyankooɓе… Omo nanondiri no feewi e hoɗɓe e nokkuuji ɗi, o jogii heen kadi wallidiiɓe heewɓe ; ɗum na walliti golle makko. Anis Rahmaani wiyi wonde “ AQMI waawii naatnude Tuwaareg en e fedde mum hay so tawii ɓeen ngonaa salaafiyeeɓe e iwdi. Kono, nde tawnoo ɓe ngoni ko e nokkuuji baasɗi, aɓe katojini no feewi e kaalis e kisal. Yimɓe AQMI, so ina njaha dahoyde, walla waɗde njulaagu ngujjitaangu, kasata ko yimɓe woɗɓe, nde tawnoo nde waawaa yahde e teeruuji sibu maɓɓe yiytinaade ”. Kaŋko wonnoo amiiru Saharaa. Kono hannde omo wellitii, ko bannge makko o gollotoo. Ko goomu makko dahnoo Espaañnaaɓe e noowammbar 2009 sara Nuwaadibu.
Bookara Aamadu Bah
