NAATIRDE: Heewii ko kawru-ɗen e janngooɓe pulaar, e ko wonaa ɓeen tan, ene naamnoo en ko feewti e daartol Fulɓe, walla firo helmere pulaagu, e ko nanndi heen. Ɗum noon hollitta tan ko yimɓe ɓee ina ɗomɗaa anndude hanki mum en. Nde wonnoo haala « Darnde Pulaagu hanki e hannde » ko ngesa mawba, njaajba, en mbaawaa addande heen yimɓe ɓee ko yonata ɗum en, walla ko ene itta ɗomkamum en. Kono ɗum fof e wayde noon, ma en eto ɗo addude heen ballal men.
Nii woni yeewtere ndee konii lelorii:
1. E nder daawal gadanal, ma en eto jaabaade naamnal « hol ko woni Pulaagu ? »
2. caggal ɗuum, e nder daawal ɗiɗaɓal, ma en ƴeftu jubbannde e daartol Fulɓe, mbele eɗen ngannda hol to ɓe ngummii, e hol ngenndiiji maɓɓe, e hol golle maantiniiɗe ɓe ngolli hanki
3. e nder daawal tataɓal, kaalaten ko haala Fulɓe hannde, ƴeewen hol to ɓe tawetee, e hol ko ɓe ndonje Fulɓe hanki, e hol caɗeele e ñabbuuli maɓɓe, e hol ko foti wonde darnde maɓɓe hannde
4. e joofnirde, e nder daawal nayaɓal ma en tonngu yeewtere ndee
HOL KO WONI PULAAGU ?
Sikke alaa, en mbaawa huɓindaade e limtidde geɗe tabitinooje pulaagu. Kono e haala ndaɓɓa nafoowa, ngam jaabaade naamnal « hol ko woni pulaagu? », mbaaw-ɗen wiyde e yiyannde men ko ɗum ɗoo: Pulaagu ko denndaangal geɗe baɗooje neɗɗo Pullo. Ko geɗe maantiniiɗe e pinal kam e finaa-tawaa Fulɓe. Walla kadi mbiyen ko geɗe ɗe Fulɓe nganndiraa so ɓe njerondiraama e woɗɓe to bannge pinal, e nehdi, e geɗe finaatawaa, tawa ina battina e kala Pullo: hono diine, e nehdi, e pinal, e ñeeñal, e ɗemngal, e neesu hono gacce, e pasiraagal, e muñal, e ɗowtaare, e jokkere enɗam, kam e golle, e koɗki, e ɓoornateeri maa ñaantule, e ko nanndi heen. Ɗum fof kadi fawii ko e dumunna gonaaɗo walla toɗɗaaɗo, maa jamaanuuji walla sahaaji ɓennuɗi e sato yimɓe ɓee.
FULƁE HANKI
Daartol Fulɓe e nderAfrik ko ɓooyngol, etee ina yaaji sanne. Ɗo jooni coklu -ɗen heen tan ko jubbannde seeɗa, mbele eɗen ngannda hol to ɓe ngummiii (to ɓe iwi), e hol ngenndiji maɓɓe, e hol golle maantiniiɗe ɓe ngollii hanki. Hol iwdi Fulɓe?
Daartol Fulɓe ko ɓooyngol e nder Afrik, ko noon ne kadi wonande nokxuuji maɓɓe maantiniiɗi ɗo ɓe koɗnoo, nokkuuji ɗii ngoni ko mbiyaten ngenndiiji maɓɓe. Ko heewi haalaama e Fulɓe, ko heewi bonnama е daartol Fulɓe, saraa, sarkitaa, haa waɗtaa no daari nii, teeŋti noon e yonta koloñaal, haa arti e binndanɗe Tuubakooɓe anndiraaɓe Delafosse, Gaden, ekon. Iwdi Fulɓe ko e Afrik, to daande Maayo Nil, to Leydi Misra (Egypte), to Sudaan, e to Ecopi.
Aamadu Umaar jah
