Ko 1962 Yero Dooro ari Hotwoltaa to nokku biyeteeɗo Boobo Julaaso. O ummorinoo ko nokku ina wiyee Segelaa e nder leydi Kodduwaar. Ko toon o liggotonoo. Kono, o ummaninoo ko ɗanngal feewde Misra ngam janngoyde. O yeeyatno toon defte e kaŋŋe haa nde laamu Koddiwaar … Omo yeeyatnoo heen kadi kaŋŋe nde tawnoo e oon sahaa kaŋŋeeji ɗi ina ngasee toon. Alla waɗi laamu kaddiwaar yamiri yimɓe wonɓe toon fof liggotooɗo ɗum ɗoon ina asa kaŋŋe yo ɓe njagge, oon tuuma kanko jallo Yero Dooro o jaggaa, naatnaa e kaso, o woni toon duuɓi ɗiɗi, kanko e denɗi am, ɓiyi gorgol am, ina wiyee Demmba Ayse…
Caggal ɗum, miin ne mi ummiima mi fayii Misira mi arii Boobo Julasoo, tardu-mi ɗoon seeɗa. Kanko Yero, o yalti kasoo segelaa to, o ari ɗo Boobo julaasoo ɗo. Eeh, waɗi kikiiɗe gooto o hirndoyii hedde jehre, miin ne tardu-mi ɗoon seeɗa.Tardini mi ko Ekkol farankoo-arab, ngam yiyondirde e mawɗo lekkon o…ngondu-mi ɗoon e sukaaɓe fuutankooɓe ina ɗoon e Boobo-julaasoo.
Emin njeeya montoraaji e lone e ɓorɗi montoraaji ekn… Kanko Yero o tawi min ɗoon kikiiɗe! Ndeen o tawii min toon, o ari sara am o jooɗii. Min ngoni e yeewtude. Ndeke, ma a taw mi nanndii mo e denɗi am o. O naamndii to njeyaa-mi ! kaalan-moo-mi. O naamndii no mbiyatee-mi! Kaalanmoo-mi. O wiyi kam “mbiɗo anndu maa !” Mbiy-mi : »Iih! Ndaw ko haawnii! Hol no nganndir-ɗaa mi? O wiyi-mi: « Aɗa anndi biyateeɗo Demmba Ayse? ». Oon ko denɗi am! mbiy-moo-mi : « hol to njiy-ɗaa oon miskiino Alla? O wiyi-mi: « oon minen ngonndunoo kasoo! ». ;oon tan min ñappondiri. O haalani mi ɗoon hol no ɓe nguurdirnoo toon!…
Kamɓe ngonndunoo toon, o ɗaccii ɗum toon kanko o timminii, oon suwaa tawo timmin … O ɗaccirii ɗum e awokaaji ɗi o anndunoo. Eh, kanko ne kadi nde wonnoo ko o neɗɗo jaaY-ɗo, belɗo, e nder kasoo he, tawi o woowondirii e yimɓe. Ina wayi no geɗe wonɓe e kasoo ɓee fof mbaɗaa e juuɗe makko. Kanko jogii ñaamdu maɓɓe fof. O woppiri hono Demmba sehil makko o. Haa ko o maayi ko, oon ko ɓe sehilaaɓe. Ɗum woni hankadi min nganndondiri. Kanko Yero min puɗɗiima yeewtidde. O tawdi min noon ko e suka gooto, ina jeyaa hedde ɓuro Soogi, ina wiyee Maamuudu Gise. Oon kañum ina anndi mo! Polis kadi ari kihiiɗe. Omo yaltunoo kasoo, o ari e min njooɗodii e makko; polis ari na ngonndi e duwaañ en ina njagga ko min njeeyata ko. Heen sahaaji, marsandiis o rewataa duwaañ, soodetee tan ko Koddiwaar, ara tawa rewaani e maɓɓe. Laamu Hotwoltaa ina yamiri yo ɗum jagge. Minen, emin nganndi ɗum! Ndeen min njiyii ɗum tan min ndogi. Min naatoyi e nder bitikaaji mawɗi, mangasinaaji nani ɗoon. Mangasinaaji libanee en. Ɗum waɗi kanko alaa ko o jeyi heen o darii! Ndeen ɓe ngarii, ɓe mbiyi mo ko e yeeyooɓe he o jeyaa! O jaggaa ñalnde heen kadi, o waaltoyi kasoo. Hono kanko Maamuudu Gise o, nde wonnoo ko o gannduɗo mo, omo anndi galle maɓɓe, omo anndi mo fof, no baaba makko en mbayi toon. Ɗum waɗi minen fof min ndarii heen, ha o woppaa.O woni ɗoon kanko Yero balɗe, o eggi ɗoon, o fayi ɓagadugu.O tawi toon suka Muritaninaajo gooto ina wiyee Yero Elhaajji Donnee, e gooto ina wiyee Demmba Jallo, ko reteretee, ko heddi Sehilibaabi woni…
Nii woni, o wonndi toon e ɓeen. Miin keddiimi BooboJulaasoo. Lewru fof mi yaha to maɓɓe. Fotde lebbi seeɗa miin ɓennumi, keɓ-mi bursi, pay-mi Misira. Ɓe ngoni toon fotde duuɓi ɗiɗi kanko e suka goɗɗo ummaninooɗo kam ne Misira ina janngoya. Caggal ɗum ɓe njahri koyɗe haa Misira. Ndeen ɓe njettiima, min ngonndi toon gonndigal moYYal… Min tawi toon karfeeje ko fayti e pulaar. Kanko Yero Dooro Jallo, o Yetti ɗum, o soobii heen. Hay gooto e amen sooboraaki hono no o sooborii nii e yiɗde pulaar. E yiɗde janngude pulaar, e yiɗde ɓiɓɓe fulɓe ɗo ngoni fof yo njanngu Pulaar. Kanko Yero ko o wonndi ko, ko tago Alla. Yero ɓuri min anndude ko yiɗi e waawde rewindaade ko yiɗi koo. Ko kanko woni sabaabu haa denndaangal fulɓe wonɓe toon, a anndataa oo ko senegaalnaajo walla oo ko too jeyaa, alaa, Kañum en en fof ko gootum. Ko hono noon kadi omo anndi Pulaar ko ɗemngal e nder ɗemɗe afrik. Hono ɗemɗe Afrik ɗee kadi ko wayi no Sooninke, ɓolof, Seereer, Bammbara, mi waawaa limtude ɗe, gonɗe ɗoon nder ɗee- ɗoo leyɗe. So ɓe ndaraaki haa ɗe mbaawi wonde, Pulaar o ne waawataa yahde. Ɗum tagi kanko Yero, ko e ɗum o woni, omo yaajna ɗum, o haaɓantaa ɗum, waktu makku fof kadi, omo waawi ɗum waɗde heen. Yo ɗum daro, yo won…
Suudu makko ko ko udditii, udditanii ko yiɗɓe janngude ɗemɗe mum en ngenndiije, haa teeŋti e pulaar. Eeh ina wayi no kanko musiɗɗo Yero Dooro, o wiyi mi : »aan alaa e sago njanngaa pulaar! » Mbiy-moo-mi no ɓe njanngaani ɓe mbiyata nii : « Pulaar mi waawaa ɗum janngude! Pulaar? Hol ko janngi pulaar? Miin mbiɗo ari, mbiɗo waawi pulaar!
O wiyi mi : “alaa giYi am! a waawaa pulaar! Alaa e sago njanngaa pulaar! So a janngii ɗum, a meeɗtiima ɗum, a tawat neɗɗo waawataa jaŋde so wonaa jannga e ɗemngal mum.” Mbiy-moo
-mi njanngat-mi ko lekkon, mbaɗat-mi ko liisee, seeri C. Ko ngaddat-mi ko ina heewi. Mi waawaa ɗum gasnude, sibu ina heewi. O wiyi mi: « alaa ko nafata ! Alaa e sago njanngaa! ɗum ne ma mi ar mi janngin ma. To o hoɗi, ina woɗɗi to koɗ-mi ɗo. Ko nii woni o waɗti arde omo janngina mi pulaar o. Hankadi haa o anndi mi waawii tarde, o wiyi : “aan a janngat pulaar. Sabu ɗum, aan ko mi jiyɗo ma, aɗa waawi nafde leñol, leñol ngol ina soklu maa. Alaa e sago njanngaa…” Min tampidi heen … haa mbaɗtu mi tarde! Caggal nde keɓ-mi Bak pay-mi Kowoyti. O wasiyii yo min mbaɗ toon catal! Min ndarni toon catal. Yiilirde waɗaa. Nde wonno ɓeen ina njaajaa, mbaɗti renndinde kaalis ina nelda ɓe, ɓe mbaɗti muulde defte. Ɗum waɗi kamɓe ne ɓe tiiɗnii heen eɓe mballita, hono no nokkuuji goɗɗi mballitorta nii…
Miin e Yero jokkondiral amen ina jokki, emin mbinndondira. Sibu nde ngummatoo-mi Misira mbiɗo yaha Kowoyti nde, defte am fof e won e kaake am ko toon ngoppunoomi. Ngartu mi toon arande ɗe ko 1979. Ko ndeen woni nde ngar-mi, ɓe mbaɗani mi hiraande. Min kiirdi e maɓɓe, miin e yoga e sukaaɓe, ina jeyanoo heen ɗiɗo ina njeyaa Kameruun e Mbooc Abuu Demmbel. Min kiirdi, min njeewtidi… Njiy-mi defte ɗe ɓe muuli. Tawmi caggal am, ɗo ngoppunoo-mi ɓe ɗo, ko e liggey tan ɓe ngoni. Min mbaynondiri. Ngartu-mi. Ndeen mi artii, yiɗde nde o waɗ- noo e am kanko Yero Dooro Jallo e jannginde mi Pulaar hono ngooroondi ndi haa mbaaw-mi. Mi meeɗaano janngude deftere haa gasi, mi waawaa! Ko Raro o tan njanngat-mi. Nde ngartu-mi njiy-mi deftere pulaar « Faandu Almuudo » winndi nde ko Suleymaani Kan, cood-mi nde, naw-mi nde. Njanngu-mi ɗum… Ndeen mi janngii deftere nde haa mi gasnii, njoo- ɗodii mi e hoyre am, gite am ngaddi gonɗi. Nganndu-mi neɗɗo waawaa waawde jaŋde tawi janngaani e ɗemngal mum. Kala ɗemngal goodngal, aan, ko a tenkoowo tan! Ko nde njanngu-ɗaa e ɗemngal maa tan njaawataa Yellitaade.
Nii woni hankadi kala deftere Pulaar nde njiy-mi, so mbiɗo jogii doole mi soodat. Ɗum woni ɓural ngal Yero Dooro Jallo waɗani mi. Ɗum kadi woni ko Yero waɗani leñol ngol. Miin ne ngonat-mi ko gawlo. Yero Dooro Jallo, gollaniima fulɓe, gollanii ɗemngal pulaar. Pulaar o kadi hokkiima fartaRRe e neɗɗaagal makko haa timmi sanne. Mo gollanii leñol; leñol gollana ɗum. Panndo-ɗee tonngoode faynde
