Yerɓo leydi Shaanxi (1556- Siin). Ngoon yerɓo anndiraa ko yerɓо nokku Hua : kanngo ɓuri bonde e jerɓе leydi kewnooɗe e winndere ndee, sibu ngo yooɓiima fotde 830 000 fittaandu ñalnde 23 saawiyee 1556, ngo boomi wertallo 800 km². Won binnduɗo “kaaƴe e beeli ndirtii, laabi ubbiima”. E won e nokkuuji, leydi ƴuufi haa wonti tule mawɗe, walla yolɓitii haa wonti caaɗli». Yerɓo ngoo ine millee hannde e toɓɓe 8.
Yerɓo leydi Tangshan (1976 -Siin). Ngo waɗi ko subaka 28 sulyeе 1976, waktu 3ɓo e hojomaaji 42, ngo boomi wuro ngoo e nder leƴƴanɗe seeɗa. Doole maggo ko 7,8. Fotde 240 000 neɗɗo maayii heen. Ko ina wona 80% e jookinooɓe hakkunde ɓale е mboorndi mbaawii daɗndeede, kono jaabto tolniingo e 7,1 e kikiiɗe oon ñalawma gooto warii yimɓe heewɓe.
Yerɓo leydi Haiyuan (1920 – Siin). Ngoo yerɓo waɗi ko ñalnde 16 desaamburu 1920, ngo wari 73 000 neɗɗo e nder diiwaan Haiyuan hee, jiidaa e 127 000 maayɓe e saraaji maggo. Ɓeto maggo ko 7,8.
Yerɓo leydi Alep (1138 – Siiri). Wuro Alep, anndiraango hannde Halab, woni ko rewo leydi Siiri hannde ndii, dow nokku gebbi leydi. E hitaande 1 138 yerɓo leydi tolniingo e 8,5 waɗii ɗoon. Baɗte majjum tinaama haa e nokkuuji poocciiɗi fotde 350 000 km.
Tsunami geec inndo (2 004 – Asii). Ñalnde 26 desammbar 2004 leydi yerɓii nder geec, ummini bempeƴƴe ndiyam e leydi, woni tsunami jannooɗo e Inndo, Inndonoosi, Siri Lanka, e Taylannda. Doole maggo ko hakkunde 9,1 e 9,3. Kanngo woni yerɓo leydi ɗiɗmo to bannge doolnugol, anndaango haa e ñalawma hannde oo. E ngo jeyaa kadi e yerɓooji ɓurɗi juutde, sibu ngo waɗii hojomaaji 8 haa 10. Fotde 230 000 neɗɗo maayii heen.
6. Yerɓo leydi Damghan (856 – Iraan). E hitaande 856 yerɓo leydi tolniingo e toɓе 8 waɗii e wuro wiyeteengo Damghan e leydi mbiyeteendi hannde Iraan ndii. Ine wiyee ngo yooɓiima fotde 200 000 fittaandu. Leydi ina heewi yerɓude e Iraan, sibu ndi jooɗii ko e paɗe ɗiɗi leydi dillooje.
7. Yerɓo leydi Ardabil (1997 – Iraan). Iraan kadi, ñalnde 28 feebariyee 1995, leydi yerɓii fotde leƴƴande 15 e rewo leydi ndii kala, fotde 150 000 neɗɗo maayi heen. Caggal ɗum ngo jaaɓtinii hedde laabi 350.
8. Yerɓo leydi Hokkaido (1730 – Yaabaan woni Japon). E hitaande 1730 yerɓo leydi tolniingo e 8,3 yanii e duunde Japon ɗiɗmere to bannge mawnugol wiyeteende Hokkaido, daɓɓiti leydi, ummini tsunami barɗi ko ina wona 137 000 neɗɗo.
9. Yerɓo leydi Ashgabat (1948 – Turkemenistaan). Ko e hitaande 1948 waɗnoo. Doole yerɓo ngoo ko 7,3. Ngo yannoo ko e laamorgo Turkemenistaan, ngo heli ngo haa ngo ɗiggi. Maayɓe heen njettiima e 176 000.
10. Yerɓo leydi Kanto (1923 – Japon). Ngoo boomii gure Tokiyo е Yokohama, cumuuli mawɗi nduppitii; fotde 142 000 neɗɗo mbaasii heen pittaali mum en. Caggal ɗuum, nananti wonde korenaaɓe ina ngujja kaake, ina posna boyli, caabii njannguuji e warngo 2 500 tumaranke.
11. Yerɓo leydi Port-au-Prince (2010 -Hayiti). Ko rawane tan wonnoo : ñalnde 12 sawiyee 2010, hedde w16 e h 53. Doole yerɓo ngoo tolniima e 7,1 haa 7,3. Wuddu maggo ko hedde 25 kiloomeeteer hakkunde mum e wuro ngoo. Ko famɗi fof 230 000 neɗɗo maayii heen.
Kelmeendi
- Yerɓo leydi: tremblement de terre. (So heewii wiyee «Jerɓe leydi»)
- Yerbannde : secousse
- Jaabto : réplique
- Daɓɓito leydi : glissement de terrain
- Wuddu yerɓo leydi : épicentre
- Yay : Amplitude
- Daawirgal : échelle
Roɓii dum ko Bookara A. Bah
