Ɓesngu Alfalah dariima darnde tiiɗnde sadnde, gila ɓesngu Alhajji Mahmuud Umaar Bah, rewɓe e worɓe, almudɓe duɗal ngal mawɓe e sukaaɓe haa e banndiraaɓe e musidal ɓadtingal, alaa keddiiɗo. Galle mawɗo oo e dingiral duɗal ngal ndonku nawdude jamaanu, hakke e keewal yimɓe (fotde 315). Seernaaɓe fulɓe mawɓe, en teskiima heen Ceerno Haamiidu Baal, almaami raatib jumaa leegal Senkeem, Ceerno Abuu Soh, almaami raatib jumaa leegal Siiseem, Ustaas Aamadu Yero Kiiɗe ñaawoowo dowrowo, Ceerno Demmba Hammee Kan kilifa diine, Ceerno Aadama Barahiima Kontee garanɗo ɓesngu Ceerno Jakariyaa Kontee to Maqaama e woɗɓe heewɓe ɓe en ndañaani anndidde inɗe mumen.
To bannge almudɓe Alhajji Mahmuud Bah, Ceerno Demmba Hammee Kan, Ceerno Demmba Cubballo Njaay, Ceerno Kaliilu Jakitee ( oo ko sooninke Kahayɗi ) e Ceerno Abuu Mbarom Gelaajo ndariima heen darnde tiiɗnde. Yimɓe maantiniiɓe kadi ngarii heen ko wayi no Bah Yaayaa, Alasan Ngayde, Aadama Hoore Soh, Abdarahmaan Jah mo Jiinge, Suleymaani Konnaate, cukko meer leegal Arafaat e woɗɓe ɓe limdodaako, ummoriiɓe e diiwanuuji daande maayo, diiwaan Ageylaat e diiwaan Aftuut. Hoɗɓe heewɓe wonande leydi ndii, gila e janngooɓe haa aranɓe kewu nguu, njiyaama e keewal.
To bannge jaayndiyankooɓe, Joob Saydu Haamiidu, Mammadu Njaay Boskoo, Jaaƴe Kamara е Jaayndiyankooɓe tele tonnga nii banndiraaɓe e duttorɗe denndaangal ko gollanoo gila e haala haa e nate, ko jiidaa e wakkiiɓe natirde mumen ena coorii e jamaanu.
Caggal nde waktu yoni, yamiroore yani yo golle ɗee puɗde hankadi, udditi ko Abdarahmaan Bah, gorko Sey Nimaadi, Sey biile e paraaje. O adii haalde ko e ɗemngal arab jerwangal haa ƴoƴi caggal ɗuum o fayti e Pulaar. Nde o joofni ko Ceerno Haamiidu Baal janngi “xatmu Ɓuraana”. Deftere Alla ndee jippinaa e nder hojomaaji daɓɓi. Taan Sileymaani Baal duwii haa gasni, Ustaas Aamadu Yero Kiiɗe mo Ñaabina e tule oole ne fawti heen duwaaw. Faatiha sakkitoraa, juuɗe kooti e jeese, daaɗe ndiirdi aamiin.
Ɗoon, Umaar Mahmuud Umaar Bah, tiitoonde galle, mawɗo duɗe Alfalah, haftii, darii. salmini jamaanu nguu, yetti banndiraaɓe, almudɓe e sehilaaɓe. O haali ko fayti e nguurndam duɗe ɗee. O haali darnde jinnaaɓe makko bennuɓe ɓee (baabiraaɗo oo e mawniraaɗo mo o lomtii oo). O anndini jamaanu nguu wonde Alhajji Mahmuud Bah gollinooma, kadi maa ɗeen golle keddo kadi nduumodoo e njuuteendi aduna. O anndini kadi ɓe nganndaano wonde ko jiidaa tan e leyɗeele Muritani, Mali e Senegaal, duɗe Alfalah ena njahi haa to Afrik Santaraal to Gabon e to kameruun.
Caggal ɗuum, o waɗi eeraango feewde e denndaangal ɓesngu Alfalah, ɗo waawi wonde, e ko aldaa e paltoor, nde nanngondirta no mahateeri, ngummoo e ɓuuɓri, ndaroo e naange, walabo e walabo tawa alaa sereendu ngam rokkude njuɓɓudi ndii semmbe. Ɗum noon naamndii ko nde gooto fof ñobbata ɓernde mum haa ɗaata, haɓa e ngaameela haa foola, waɗa so Alfalah wuurii ko kañum wuuranaa, so Alfalah lohii walla maayii ko kañum bonnanta walla waasata. O sakkitorii ko jaarde miñiraaɓe makko rewɓe. O wiyi debbo ko feccere e leñol, darnde mum wonaa sara e mahdi renndo. So ɓamtaare heɓaama, debbo ena tawaa. So poolgu dañaama, debbo ena tawaa. O yetti Faatu Bah, Halimata e Nenne sabu darnde mumen tiiɗnde nde ndarii haa golle ɗee mbaawi yuɓɓude, gila to bannge ngalu, peeje haa e warñeende. O anndini yimɓe ɓee ko ɓee ɗoo mbaɗi denndaangal ngalu kuutoraangu e nguu ɗoo kewu.
O adorii tawo haalde ko e arab, mo horsaaka e bunndu tiggundu haa o gasi, o waɗti ko o haalnoo koo e Pulaar laaɓɗo cer haa bahe keewɗe ndimmbii.
Udditi golle ɗee ko Ceerno Aamadu Yero Kiiɗe. O waɗi ko nguurndam Alhajji Mahmuud Bah (yo yurmeende Alla won e mum). O lelniri ɗam ko e mbaydi jime jaarooje. Laaɓi mi tan won fulɓe waawɓe ngal ɗemngal haa seedtini. Hay ɓe nanataa walla ɓe paamataa ko o haalata koo, naayodiima e duƴƴe ɗee. Nde o joofni, Almuudo belɗo daande no limmbam, heɓɓii, takki junngo e hakkille, toƴƴi daande Ɓuraana. Arnooɓe fof mbeltii, duwaaw sakkitaa. Njaram saraa e jamaanu, yimɓe njari haa kemmili, gooto fof rokkaa deftere Ɓuraana, nawti galle mumen.
Gelongal Fuuta lollirɗo Njaay Saydu Aamadu
