samedi, janvier 10, 2026
Google search engine
JaɓɓordeCellalSooynamo e Safaara leɗɗe

Sooynamo e Safaara leɗɗe

Sooynamo ko ñawu kulɓiniingu, ɓooyngu no feewi. E ngu raaɓa no feewi, e ngu wara.

Ñawu nguu ummotoo ko e buubi walla ɓowɗi. Hol no buubi ngaddirta ngu ? Ñawu nguu ardirta ko hono nii :

Maandinoore adannde (Maale gadane) : So tawii neɗɗo gonduɗo e sooynamo yaltoyii e nokku mo hidaaki, mbuubu juuroo e jaalte (goppe) ñawɗo sooynamo oo. So mbuubu nguu diwii, ngu juuroo e goɗɗo celluɗo, ngu totta oonñawunguu, wona oon raaɓaama.

Maandinoore ɗiɗmere : Mbuubu walla ɓowngu juuroo e geese njamala, tawa koyɗe ɗee ina moddi jalte ñawɗo sooynamo oo. So tawii huunde e geese o yanii e loonde walla e lahal walla ngennduwel goɗngel, so yimɓe njarii e loonde ndee, walla ñaamii e lahal hee, maa ngennduwel hee tawa lootaaka eɓe mbaawi heɓde ñawu nguu. Yimɓe so ndenndii horde loonde wootere, walla kaas ataaye gooto ina mbaawi raaɓondirde. Kala nokkuyel ngel yimɓe heewɓe ina ndennda, ina waawi wallitde raaɓo ñawu nguu. Foofaandu hunuko e kine fof ina ndaaɓa. Ko ɗum tagi e nder Afrik, ñawbuuli keewɗi ina keɓee heen, tawa ko korsa hakkunde e ɓesngu mum saabii ɗum.

Sooynamo ko ñawu reedu, kono ngu nanngata ko e heeñere. Sooynamo so ina nannga neɗɗo, adortoo ko paawngal, caggal ɗum ƴiiƴam heeñere ñawɗo oo wayloo, waya no haako ñebbe nii Gondudo e sooynamo ñaamataa liɗɗi e lamɗam e suukara e nebam. So neɗɗo ñawii, moƴƴaani o ñaamda e yimɓe : ndiyam mum e ñamri mum fof yo won bannge. E sahaa koloñaal en so neɗɗo ñawii sooynaamo, nawetee ko ladde. Hay so omo safree ko toon o safretee to wiyetee basariye. O waɗanee toon caalel makko. Ndeen noon hay gooto e koreeji makko yettotaako mo, so wonaa safrooɓe ɓee. Kono jooni ɗum alaa e nder men, nde tawnoo eɗen keewi korsa e nder koye men. Ko ɗum tagi en ceertataa heen. Paawngal sooynamo fuɗɗortoo ko hoore muusoore, no paawle jontinooje nii. Daande joom mum wona e muusde, ɓalndu mum wona e wulde, joom mum wona e tuutde, nguleeki telloo e nder reedu hee, ndu wona e muusde. Joom mum sikka ko reedu nduu muusata, tawa noon ko heeñere ndee muusata, tawa o anndaa. Ƴiiƴam ɓalndu nduu wayloo, ɗam natta jogaade mbaadi mum adan, ɗam natta jogaade doole, ɗam oolɗa. Gite joom mum mbakloo, o natta yiɗde hay huunde, wonaa ñaamde, wonaa njaram, hay huunde o yiɗaa heen, hakke balɗe ɗiɗi haa tati.

Safaara sooynamo : So anndaama ñawɗo oo wondi ko e sooynamo, o yiylantee ko ɗaɗi bawwaawi. So ene yahee, nawortee ko ɓoccoonde, ko ɗum woni njeenaari ndii, hade ɗaɗi dii aseede. Leydi ndii asete, caggal ɗum ɗaɗi dii taƴee.

Hol no ɗaɗi ɗii peewnirtee ? So ɗaɗi ɗii tayaama, guri gonɗi dow ɗii keefee haa heddoo ñamri ndii tan, joom mum hoota. To wuro too ñamri ndii loppee e wowru haa ɗigga, liiree e naange haa yoora e ñalawma hee, seɗee haa ɗaata, conndi ndii woni leɗki (lekki) safaara sooynamo. Seeɗa e conndi hee jubbetee, waɗee e ndiyam, fasnee haa fasa, so ɓenndii dirtee, joɗɗiinee haa ɓuuɓа, siiwtee, ina yardee hono nii :

So tawii ko cukalel ngel hitaande haa duuɓi tati, ngel hokketee heen ko tolno feccere kaas ataaye. So njuumri ina jogaa, kuddu tokooso njuumri ina waawi beyɗeede heen.Cukalel ngel yara heen subaka e kikiiɗe fof feccere kaas, alaa e sago ngel yara fof hay sinno ngel forsete (waawnete) ; nde ngel yari safaara oo fof, fotde hojomaaji joy so pawiima heen tan, ngel tuutat fof haa fof haa laaɓa.

  • So tawii ko cukalel ngel duuɓi tati ha jeegom, ko kaas ataaye memlinɗo : kudduuji ɗiɗi njuumri jiɓdee heen so ina woodi.
  • So tawii ko mawɗo, ko koppu maa kaas kafe keewɗo, wadɗee heen kudduuji ɗiɗi njuumri so ina woodi. Joom mum yara haa laaɓa.

Safaara goɗɗo potɗo yahdude e ɗaɗi bawwaami ko lekki keeleeli jeeri walla ɗaɗi mum. So ɗum alaa ko ɗaɗi jammi maa aljannaawi, maa morwaali walla lummbi, walla capatoowi.

Ɗaɗi keeleeli walla ɗaɗi jammi ko nii peewnirtee : Leydi asete, ɗaɗi ɗii taƴee, guri dow ɗii keefee haa heddoo ñamri ndii.

Caggal ɗum ɗi peccee, ɗi taƴee haa ɗi ndaɓɓiɗa fotde santimeeteruuji joy. So ɗum ɓennii ресce ɗee mbaɗee kaɓɓon, jeegom fof kaɓɓidee, mooftee. Kala nde neɗɗo sokli heen, ina waawi ittude kaɓɓe ɗiɗi, waɗa e ndiyam, fasna haa fasa, ɗaccira noon. Nde ñawɗo oo sokli ñaamde heen fof, o ittanee e ndiyam hee ko ina haara mo tawa heddetaake, o defanee, o ñaama subaka e kikiiɗe tawa noon ko conndi gawri tan. Nde ñawɗo oo sokli yarde fof ittanee kadi e ndiyam hee. Kala ko omo ñaama walla omo yara ko e ndiyam hee itteteе, o yara. O yarataa ngoɗɗam fes. Leɗki kii so sabbiti ndiyam ɗam rufete. Leɗki kii ubbee, kaɓɓe goɗɗe ƴettee, pasnee hono adan nii. So neɗɗo dañaani leɗɗe cifaaɗe dow ɗee fof ina waawi ƴeewde ɓiɗɓe lekki tabanaawi ɗiɗi, o hoɓоо ɓе, o wadda heen gerte koɓaaɗe, o yakka haa laaɓa. Ɗoon e hojomaaji joy o tuutat haa laaɓa. So o tuutii haa laaɓi o ƴeewa ɗaɗi pappaaye walla baramlefi mum, ko dañaa heen fof loppete haa ɗigga, fasnee, huutoree no wiyiraa dow nii.Ittaa ko e deftere safaruuji fulɓe nde ceerno
Demmba Paate Caam wallifii

RELATED ARTICLES

WOPPU ƊOO YOWRE

Tiiɗno winndu ɗoo yowre maa
Tiiɗno winndu ɗoo innde maa

- Advertisment -
Google search engine

Most Popular

Recent Comments