Limoŋ e ŋari : Ina anndanoo wonde limon (sitron) ina sewna, walla ina moƴƴi e tammpere walla mаɓɓо… Копo, wonaa ɗum tan, limon ina heewi ko nafata goɗɗum.
Limon ina moƴƴi e sukundu, sibu ina ɓeyda semmbe mum, ɗelkina ɗum. Ɗum ɗoon noon ko caggal nde lawyu-ɗaa sukunu maa haa ndu laabi, moomaa heen dihal limon oo.
Ina moƴƴi e nguru : subaka fof, a yarat weer ndiyam mbadɗam limon, ɗam wulaani ɓuuɓaani, tawa ko kañum idii e reedu maa.
Limon ina haɓa e puƴe walla uuɓe ɓalndu. Ko limon ndenndintaa e nebam ɓiɗɓe leɗɗe. mbaɗataa ko e wiro aɗa mooma e nokku ɗo puƴe (uube) ɗee ngoni ɗoo. Maa Nduumo-ɗaa heen noon.
Sitron ina ranwina ñiiye. A ɓiɗat heen seeɗa e coccorgal maa, coccoro-ɗaa.Waasde furtinde.
Limon ina itta ñorɓolli ɓalndu. Waɗi noon ko eɗum leppina ɗum. Teddin waɗde ɗum e ñaamdu maa.
Wiɗto ɓurngo mawnude meeɗngo waɗeede to Angalteer yowitiingo e jotondiral gonngal hakkunde “ ñaamde ɓiɗɓe leɗɗe boɗeeje ” e “ñaamde ɓiɗɓe leɗɗe daneeje”?
Ngoo ɗoo wiɗto ne ko holliti koo woɗɗaani ɗuum, sibu teskaama e maggo wonde ɓurɓe duumaade e ñaamdu ɓiɗɓe leɗɗe e kaakooli ɓuri famɗude ko ngaretee ñawbuuli (végétariens). Ɓalli mum en ɓuri famɗude kolesterol, tee taasiyoŋ mum en ɓuri hakindaade. Wonaa ngol teewu mboɗeewu fuɗɗii joopeede, sibu ina anndanoo wonde duumaade e ñaamde teewu mboɗeewu ina ɓeyda aksidaaji ɗaɗ-ngaanndiiji fotde 18%, ɓeyda nguɗu (nguɗu) fotde 10%. E wiyde doktoor ɗowɗo wiɗto ngoo “ ngoo ɗoo wiɗto heso wasiyii yimɓe ko ñaamdu hakindiindu ngam haɓde e ñawbuuli ɗaɗi e ɓernde ”.
Bookara Aamadu Bah
