lundi, janvier 12, 2026
Google search engine
JaɓɓordeRenndo"Dow keeceeje sukaaɓe" : Paabo-ɗee almuɓɓe

« Dow keeceeje sukaaɓe » : Paabo-ɗee almuɓɓe

Fedde nde wonaa laamuyankoore wiyeteende Human rights watch, yuurnitiima nguundam almudɓe to leydi Senegaal. Nde mbayyinii, ñalnde 15 abriil 2010, ciimtol ngol 126 hello tiitoriingol « Dow keeceeje sukaaɓe« . Ɓe kolliti heen ko fayti e njelaari e kuutoragol sukaaɓe almudɓe e mbaydiiji keewɗi. Ɓe ñiŋi heen laamu Senegaal e seemaaɓe waɗooɓe ɗee ɗoo golle. Eɗen nganndi noon, to oo ɗoo bannge, aadaaji Senegaal e Muritani ko gooti, so laamu maa huunde e seernaaɓe Senegaal njooɓtoraama huunde, yo laamu Muritani e seernaaɓe Muritanaaɓe nganndu ko kam en kadi kaaldetee, hay so tawii wiɗto ngo wonaa ɗoo waɗaa, haa teeŋti noon e nder leñol Fulɓe.

Fedde ndee waɗi ngoo wiɗto ko tuggude noowammbar 2009 haa feebariyee 2010 to Senegaal e to Gine Bisaawo. E no ɓe mbiyri “ ko famɗi fof 50 000 cukalel, njanngooɓe e duɗe Alɓuraana (daaraaji) to Senegaal nguuri ko nguurndam njiyaagu, tee ina pawee golle ɓurtuɗe  ”. Ɓe mbiyi wonde “ seemaaɓe ɓee ina leepta almudɓe ɓee leepte caɗtuɗe, ina njeeɓii ɓe, ina kuutoroo ɓe« . Ɓe njokki heen  » Kono tan wonaa duɗe ɗee fof mbayi noon, hay so tawii seemaaɓe heewɓe ina mbaawna almudɓe mum en yahde yeloyaade waktuuji keewɗi, tee ina piya ɓe walla keeda ɓe e hakillaaji maɓɓe« . Ɗum ɗoo noon, wonande Fedde adunankoore toppitiinde Golle (l’Organisation intemationale du Travail(OIT)), jeyaako e ko sifortee mbaydiiji ɓurɗi bonɗe e gollingol sukaaɓe. E miijo Human Rights Watch, laamu Senegaal e Gine Bisaawo e ardiiɓe diine toppitiiɓe ɗii ɗoo daaraaji (duɗe), kam e jiknaaɓe sukaaɓe ɓe, ko ɓe yanɓe kamɓe fof, sibu ɓe mbaɗaani ko waɗɗii e maɓɓe ngam reende ujunnaaje ujunnaaje sukaaɓe, e surde ɗum en e lepte.

Gardiiɗo Catal Afrik Human rights watch, hono Georgette Gagnon wiyi wonde laamu Senegaal ina foti ummaade e joɗnde sibu ujunnaaje keewɗe sukaaɓe almudɓe ina leeptee ñalawma kala mo Alla waɗi, ina ngoppidaa e koye mum, toppitaaka : « laamu ngu ina fotnoo, ñalnde « ñalngu almudɓe », hono 20 abriil, “ yuɓɓinde daaraaji ɗi (duɗe ɗe), waɗana ɗi laabi, ɗaɓɓira seernaaɓe leeptooɓe sukaaɓe ɓe nde kujjikintoo ».

Aliyuun Tiin, gardiiɗo « Pottital Afriknaawal jojjanɗe aadee » (RADDHO), kañum ne ko hono ɗuum haali,  jokki heen, “jokkondire ine poti waɗeede, sibu hannde jaagorɗe mawɗe diine ɗe ine keɓii e wallondirde e laamu. Alaa e sago feere dañee ngam dartinde ngol ɗoo kuutoragol sukaaɓe ». E nder yoga e daaraaji ɗo fedde nde waɗi wiɗtooji mum, seernaaɓe ɓuri toppitaade ko njelaari, wonaa jaŋgde sukaaɓe ɓe. Ɓe tawi ko ɓuri heewde e maɓɓe ina mbaɗa fotde waktuuji jeeɗiɗi e ko ɓuri ɗum nder mbedda, ina njeloo. Won heen pindintee ko gila fajiri yo njeloyo. Won heen ngartata ko tawa jamma jenngii… Kamɓe fof ko ɓe taƴanteeɓe ko ɓe ngartirta e kaalis. Mo dañaani fof, heewi ko fiyeede. Ko“  ɓuri fiya  ” woni e daaraaji he. Pawe aljumaa ɗee fof kadi ɓuri ŋeerde. Ɗum fawii kadi ko e gure.

E nder oon njiylawu, ko ɓuri heen heewde ko dow mbeddaaji e hakkunde otooji ngoni. Ko ɗum tagi aksidaaji ina keewi. Alaa fof mo yiyaani cukalon tokoson, heen sahaaji kon keɓaani hay duuɓi 5, ina corsorta hakkunde otooji. Keewal aksidaaji ɗi ɓurii 10% (almudɓe 10 fof, heen gooto, ko famɗi fof, meeɗii waɗde aksidaa).

Ko fayti e lepte haalaaka, nde tawnoo ko ɗum woni aada e nder duɗe daaraaji ɗi. Sukaaɓe heewɓe ina ndaña heen si’uuji bonɗi. Ender ngoo ɗoo wiɗto, fedde nde haaldii e 175 almuudo, jaɓɓe seedtaade. Heen 60% ko Senegaalnaaɓe. Ina waɗi heen Gammbinaaɓe e Ginenaaɓe e Muritaninaaɓe. Ko ɓuri heewde e almudɓe yelotooɓe ɓe ko fulɓe (56,3%), rewi heen jolfuɓe (40%), seeɗa keddiiɗo o ko seereraaɓe (1,1%) e Wambarankooɓe (0,6%).

Bookara Aamadu Bah

(…) Ko mi gawlo almudon Kon njanngaani, njannginaaka, Nehaaki nehaaka, Ndarikon e laabi Ina njeloroo ‘burooreen’, yo Alla jokku balɗe mon, moƴƴina battane mon, e dow boli ɓure darna on. Mammadu Sammba Joop (Murtudo), yo yurmeede Alla won e makko. Aamiin

RELATED ARTICLES

WOPPU ƊOO YOWRE

Tiiɗno winndu ɗoo yowre maa
Tiiɗno winndu ɗoo innde maa

- Advertisment -
Google search engine

Most Popular

Recent Comments