Daawal batuuji Parlemaa gaadoraangal udditii ñalnde 10 noowamburu 2008. Ko ngol wonata laawol gadanol ko Parlemaa ina rennda e batuuji gaadoraadi caggal kuudetaa baɗanooɗo nyande 6 ut 2008. Nde tawnoo noon ɗiiɗo batuuji lajal mum en ina tonngaa e doosgal dowrowal leydi ndi, hono «Constitution», jooɗtoranoo ko maa jagge parlemaa (dipiteeji e senateeruuji) luulndiiɗe kuudetaa o, tawtore batuuji ɗi, kono tan, nde udditgol batuuji ɗi yonti nde, ɗiin dipiteeji, e gardagol Masauud wul Bulkhayri, caliima tawtoreede. E miijo maɓɓe parlemaa gollodtoo ko e gofornamaa gila e eɓɓaaɗe sariya ɗi addata yo ɓenninane, haa e horo golle hilifaaɓe laamu. Etee gofornama ardii ɗum ko hooreejo leydi. Ɗum noon, e kaaɗoo ngonka kuudetaa, hooreejo leydi ko joñaaɗo, gofornamaa gooɗɗo o wonaa kebtinaaɗo to bannge sariya leydi ndi. E fawaade e ɗuum noon, batuuji parlemaa mbaawaa aamnaade.
Hooreejo Senaa noon kañum e senaateeruuji luulndiiɗi kuudetaa o, teskii tan ko tawde batuuji ɗi ko gaadoraaɗi, etee hay dumunna majji ko ko toɗɗaa, ɓe poti tan ko tawtoreede. Ginol golle batuuji ɗi teeŋtungol noon ko yuurnitaade eɓɓaande «bidsee» hitaande 2009, kono tan ngonka kuudetaa o ina rokki ɗum loowdi politik ngoɗndi, haa ko dipiteeji gonduɗi e waɗɓe kuudetaa o ngoni e fewjude feere no liɓiri gardiiɗo Asammbelee o, hono Masauud wul Bulkhayri e dipiteeji jeyaaɗi e Maalde Ngenndiire Daraniinde Demokarasii (FNDD), tawi ko terɗe yiilirde Asammbelee walla jiilirɗe goomuuji muuɗum. Ɗoon ne kadi, ko caɗeele sabu ina wiyaa e Doosɗe leydi wonde «Hooreejo Asammbelee toɗɗanaa ko daawal ngal Asammbelee o toɗɗanaa ngal, hono duuɓi joy (ɗoon ɗo Asammbelee o firtaaka). Ɗ
uum firti ko so tawii dumunna Asammbelee o joofaani, hooreejo o waawaa wayleede. Terɗe keddiiɗe ɗe ndottanaa ko hitaande, sabu jiilirɗe ɗe ina kesɗitinee hitaande kala. Ɗum noon haɗaani dipiteeji ɗi enndude waylude sarɗiyeeji ndernderi Asammbelee o, haa mbaawa liɓde Masauud e wonndiiɓe mum. Kono kadi, sarɗiyeeji ndernderi Asammbelee e Senaa mbaawaa ɓennineede so wonaa Diiso Doosɗe (Conseil Constitutionnel) yuurnitoo ɗi, wiya ɗi luulndaaki Doosɗe leydi (Constitution ). Nde dipiteeji ɗi mbayli won e kuule sarɗiyeeji mum en, neldi ɗum to Diiso Doosɗe, Diiso ngo jaaɓtimaa ma ɓe e hollitde wonde kuule kese ɓe mbaɗi heen ɗe ina luulndii no Doosɗe leydi lelniri nii. E sahaa jooni o dipiteeji ɗi ngoni ko e yuurnitaade jaabawol Diiso Doosɗe jaabii ɓe ngol. Kono tan, so wonaa taw ko kuudetaa goɗɗo waɗaa to Asammbelee to, ɓe mbawaa dañde no ɓe ittiri Masauud hooreejo.
Kajjata Maalik Jallo
