… he nder duuɓi ɗiɗi – To ɗum ummorii too ine deestii fotde ujune keewɗe kiloomeete…
Hakkunde sulyee 2021 e abriil 2023, wuddu worgo faggitiima ñisre galaas ɓurnde mawnude ndee jowitiiɗe (satellites) meeɗaa ɓetde he lebbi 22. Hedde 695 miliyaar ton. Ndee limoore ɓujere ine woɗɗondiri e teeɗannde luggere ndee : he nder duuɓi noogaas jawtuɗi ɗii, wuddu worgo ine waasatnoo hedde 140,5 miliyaar ton galaas hitaande kala.
Hol no ndee weñtitere mawnde faamortoo ?
Wiɗto saaktaango he jaaynde Nature ñalnde 19 ut 2026 – ngo njeñtudi mum ganndiwal saaktaa haa yaaji e lewru settaambar – ine rokka jaabtawol kaawningol : baɗboniijo oo (walla baɗmoƴƴiijo oo, fawaade e jiyanɗe), ko fatere mawnde ndiyam ngulɗam haa diwti aada, taweteende nder fiiltiingo deeƴngo, ŋoriiwo hirnaange e nder fiiltiingo Inndo fuɗnaange, goɗɗuɗe wuddu worgo fotde ujune kiloomeete. Oon nokku, ganndiraaɗo « tropical warm pool » (nokku diƴƴe ŋoriije gulɗe), saabii nguleeki ɓurtuki teskaaki he daawal 2021-2023.
Nguleeki ŋoriiwi umminii hawjo weeyo reggondirngo : ɗee dimmbe ɓuje hennduure ɗanniima faade gulli Leydi, mbaylori heen yirlo keneeli, tawi ine ɗowa “beeli hennduure” – baltirɗe cuuram diƴƴe – faade wuddu fuɗnaange, jibinori kadi toɓooli marbmballe caasɗi.
Ƴoogirde : Nature, 19 août 2026 — ScienceDaily, 6 sept. 2026 — IOCAS / Univ. Washington / UC Santa Barbara
Bookara Aamadu Bah

