Saydu Jeliyaa e miñiraaɓe mum ɗiɗo, hono Abdullaay Jeliyaa e Umar Jeliyaa, njantii e almudɓe heewɓe peewi Dingiraay (leydi Gine). Ko toon ɓe njanti e konu Sayko Umar Taal, ɓe njoofni jaŋde maɓɓe. Ɓe njahdii e Sayko Umaar Taal haa Hamdallaay, laamorgo Maasina. Nde ɓe njettii Hamdallaay haa woni dumunna, Sayko Umaar neltiri mo kaŋko e miñiraaɓe makko ɗiɗo fof to Segu, hono laamorgo ɓiyiiko Ahmadu Sayko ganndiraaɗo Laamɗo Juulɓe.
Nde ɓe njettii toon Ahmadu wiyi ɓe : “Garaangal mon ɗo ene weli mi sanne, tee njenane-ɗee ma on keɓ kala hujjaaji ɗi ɓiɗɗo (baaɗiraaɗo) foti heɓde e jiknaaɗo mum (kaaw mum). Ko feewti e ngonka men ɗo hannde, mbeɗe habra on wonde Fali Jaaraa, hono gonannooɗo en to Murjah naatii e murtere mawnde, o nattii addude kubbal ngal o fotnoo yoɓde mi, kadi o waɗtii taƴde ɗannotooɓe, o uddii laawol Ñooro e Neema. Mi neldii toon seteeji keewɗi ngam nehde mo, kono alaa ko ɗum nafi. So on pooftiima no moƴƴi, ma mi ardin on konu ngam haɓoyde e makko.”
Janngo e mum, Saydu Jeliyaa ƴefti laawol feewde Murjah, tawi hay gooto tinaani, alaa mo o yahdi so wonaa garde gooto. Jonte ɗiɗi caggal mum o arti Segu omo wondi e Fali Jaaraa. Yeeso mum, Fali Jaaraa e Bannjugu Jaaraa, e wondude e Ahmadu Sayko limtetee ko e ɓurɓe saasde e dartaade njiimaandi koloñaal farayse. Nguuɗoo poolgu ngu Saydu Jeliyaa dañi tawi ƴiiƴam rufaani lollinii mo sanne, addanii mo anndireede e jaggireede neɗɗo jaambaaro e “diplomaat” ceeɓɗo.
Tuggi ndeen haa ñande wolde Duunga, Saydu Jeliyaa wonti ko koolaaɗo Ahmadu Sayko, cirridiiɗo makko, neɗɗo mo o nelata e nder sahaaji ɓurɗi haamnaade maa ñigaade, neɗɗo binndanoowo mo (koolaaɗo kuuɓal makko), neɗɗo mooftoowo duttorɗe, jahdiiɗo ɓurɗo ɓallaade Laamɗo Juulɓe e nder golwole ɗe o waɗdata e tuubakooɓe. Haa ñalawma hannde oo, daartiyankooɓe ene kaala jaambaraagal Saydu Jeliyaa, e nuunɗal makko, e dewal makko Alla ɗe ngalaa ɗo kaaɗi.
Saydu Jeliyaa waɗi nguurndam mum fof ko e dewal Alla, e poolgu Lislaam, omo mantiree neɗɗaagu makko e kaaraysiraagal makko. Ko ɓuri teeŋtude e makko ko dewal makko Alla, hono no jaŋtiraa ɗo nii : waɗi ñalawma gooto, e nder jonnde (batu), gooto e watilaaɓe Ahmadu Sayko wiyi e nder peñcu : “Laamɗo Juulɓe, moƴƴere maa e Saydu Jeliyaa nde ene ɓurti, ma a taw de saabii ɗum ko jiidigal mon ngal.”
Laamɗo Juulɓe jaabasaki mo ɗoon e jonnde nde. Kono nde hiirnoo, o wiyi gawlo makko yo waɗ feere fof haa adoyoo yimɓe fof to jumaa ko adii fajiri, mbele ene humpita mo hol gadiiɗo naatde jumaa, e hol cakkitiiɗo yaltude jumaa caggal nde fajiri juulaa.
Aamadu Umaar Jah
