JaɓɓordeCellalOzempic waylii aadaaji ñaamdu ameriknaaɓe

Ozempic waylii aadaaji ñaamdu ameriknaaɓe

Safaara ñawu suukara (jabet) nana wakla aadaaji ñaamdu ameriknaaɓe. Gila GLP-1 – Ozempic, Wegovy, Mounjaro mbinndiranaa ustugol ɓanndu ɓurtungol, ñaamɗe huutortooɓe ɗum ɓee ngustiima, yardu maɓɓe ko noon, hay pirlitaaje maɓɓe mbayliima… Ko tewaare ñaamdu ronkunoo waɗnude koo, pinngu gooto yontere kala waawnii ɗum.

Waylo faggudu mawngo

Ñaamirɗe mawɗe ñaamdu yaawndu ngidii wulleede ɗuum. McDonald’s, Wendy’s e Yum! Brands njooɓtoriima GLP-1 jeyeede e geɗe ustuɗe njeeyguuji mum en, nder bayyinaango lebbitatiiwo 2024-2025. Ɗum woppaani hay njeeygu sanngara toon (Amerik).

Kono, nde tawnoo maa feere bona nde feere moƴƴa, sakkeeɓe e ñootooɓe Manhattan tinii ɓeydagol ñootnotooɓe ustugol comci mum jaajtirɗi ɗum en. L’Oréal siforiima GLP-1 no “ feeñfeeñre mawnde ” wonande geɗe mum toppitorɗe : ñawɓe ɓe guri ɓalli mum en jaajtirta no yaawi, sabu ustagol ɓalli mum en jaawngol, paytii he nehe pooɗtooje guri. Njeeygu ɓeydorteeɗe (compléments) mahɓanɗe (protéinés) kam ne ɓeydiima, sibu safrooɓe mbaɗtii yamirde kuutoragol keewngol mahɓannɗe ngam hisnude ñisre kette.

Ngol kulol addani mbaylaandi ndema nguuraandi yuɓɓitde : Nestlé yaltinii Vital Pursuit edda ɓurkorngilaaɗi (gamme surgelée) baɗanaaɗo huutotooɓe GLP-1. Conagra takkii jeloode « GLP-1 friendly » (yahdu he GLP-1 !) he edda mum Healthy Choice (cuɓal cellungal).

Geɗe ɗee ine mbemjina. Morgan Stanley ine hiisii maa galleeji kuutortooɗi GLP-1 tolno he 35% pirlitte nguura ameriknaaɓe ɗoo he 2030. Goldman Sachs milli jehre GLP-1 winndere ndee ko he 130 miliyaar dolaar ɗoo he ndeen hitaande wootere. PwC hiisii ko 137 miliyoŋ ameriknaajo fotɓe jaɓaneede ɗum to bannge cellal – hedde 40% yimɓe winndere ndee.

Kono tan ŋaaŋi ñiɓiiɗi ine ngoodi. Fotde 30% haa 40% ine ngoppa safaara kaa hitaande adannde ndee, sabu baɗte jahdiije (effets secondaires) walla sabu njaru : nde tawnoo njaru Ozempic ine tiiɗi (hakkunde 900 e 1 300 dolaar lewru kala to Dental Dowlaaji), tee alaa gaddanaaka (sans assurance), lekki kii wonti tan ko « weñtitere » galleeji jaajaaɗi (lakktiiɗi). Tee so lekki kii dartinaama tan tataɓe ɗiɗi ƴettatnooɓe ɓee keɓtat ɓalli mum en, nder heen, aadaaji mum en ñaamdu.

Orop ne fuɗɗiima naatde heen. Yeru, NHS biritaan ine eɓɓi cargol jaajngol GLP-1. Heineken, he nder binndanɗe mum tuugorɗe, naatnii GLP-1 no geɗal coomngal kulhuli wonande Laamaandi ndentundi. Ɗum noon, ko Amerik wuuri hannde koo, ine waawi yettaade Orop, e sarɗi njaru nguu telloo, mbele eɗum natta wonde geɗal ngal yaajaaɓe tan keerorii.

Pire :

  1. NHS : Nafordu (service) cellal renndo Biritaan
  2. Heineken : faggordu « bière » néelanndiiru (Pays Bas 1864)
  3. GLP-1 — Ɓulam ɓanndu (hormone) potndojam neesto ƴiiƴam (glycémie) e ñaamɗe

GLP-1 firti ko “Glucagon-Like Peptide-1

Ɗam ɓulam ɓanndu (ɓulɓanndu) ɓulata ko he tektekol tokosol, haa teeŋti caggal ñaamde. Eɗam walla ɓanndu e :

  • Fotndude cuukare
  • ɓulo insuline so suukara ŋabbii
  • leelna kiifgol reedu
  • usta tingol heege

Cafrorɗe nannduɗe e Ozempic (sémglutide) ñemtinta ko ɓulɓanɗe. Aɗe kuutoree haa arti e kaɓagol ñawu suukara mbaydi 2. Huunde e peende mum ine keɓtinaa ngam haɓde e ɓuttigol ɓurtungol (obésité).

Ƴeewirde ndimtoron Wuddu-worgo

Portrait de Georg Nagel

Ñalnde 6 oktoobar 2026, Dental Nobel Karolinska Institutet ko ganndiweeɓe tato celliwal kaɓi teddungal Nobel : Karl Deisseroth (Jaaɓihaaɗtirgal Stanford), Peter Hegemann (Jaaɓihaaɗtirgal Humboldt mo Berlin) e Georg Nagel (Jaaɓihaaɗtirgal Würzburg), ngam jiyte maɓɓe paatuɗe he ganndal giiɗgartiwal (optogénétique), hono karallaagal kesal ƴeewtirgal coftal ɗaɗi ngaandi (neuronnes) – e sifaa ɓurɗo huuɓtidinde nii, ƴeewtirgal jaawngal ŋeelɗugol coftal kala toɓɓere (cellule), tawi huutorii tan ko lewño.

Georg Nagel — Wiley Foundation

Portrait de Peter Hegemann

He kitaale 1990 e 2000, Peter Hegemann e Georg Nagel njiytii, nder nguru mbaalandiri ndi toɓɓere wootere, mahɓannde teskinnde : channelrhodopsine – waynde no damal mollewal uddittoogal so moɗii lewñorel bakayel (njuuteendi wemmpeƴo mum ko hedde 470 nanomeeteer). So lewño yanii he channelrhodopsine, wondoron (ions) lamɗamere (sodium) e ƴiyalere (calcium) corkoo nder toɓɓere (ɓiinnde) hee nder ujuleƴƴanɗe (millisecondes).

Peter Hegemann — UniSysCat

Portrait de Karl Deisseroth

Karl Deisseroth, hakcelleejo (psychiatre), ɗaɗngaandeejo (neuroscientifique) to Stanford, faami ɗoon e ɗoon (immédiatement) kattanɗe ngal jiytal. So en mbaawii naatnude artere (gène) giiɗgartere (channelrhodopsine) nder ɗaɗngaandiwol (neuronne) muuyneteendi (mammifère), ngool ɗaɗngaanndiwol maa waɗtu tinde lewño : maa en mbaaw findinde ngol, so en njayniima ngol. He 2005, Deisseroth e kippu mum caakti hollitannde adannde ndeen fiɓnde nder ɗaɗngaanɗi doombi nehaaɗi nder wiiñordu. Gila ndeen, karallaagal ngal ɓeydiima ŋeelɗude : Mahɓantinlewñiije (channelrhodopsines) ceertuɗe njiytaama walla garte mum en mbayliraama noon haa mbaawa tinirde noorɗe lewño ceertuɗe, ɗeen heen coftina ɗaɗngaandi, goɗɗe ɗannina ɗe.

Karl Deisseroth — Stanford Medicine

Giiɗgartewal (l’optogénétique) waylii ɗaɗgaanndiwe (neurosciences). Hade maggal, wiɗtooɓe mbaawnoo findinirde ɗaɗgaanɗe tan ko memruɗe yiitewe (memyiite = électrodes), coftidinooje ujune toɓɓere ɗe niydaa leñol. Hannde, giiɗgartewal ine waawi findinde walla ɗanninde ɗaɗngaanɗe keeriiɗe tan, tawa naworaani heen keddiiɗe ɗee. Ngol keertingol kesol aaɓnii natgol jirle ɗaɗngaannde toppitiiɗe teskorɗe, dillofittaandu (émotions), duudo e muuseeki.

Bookara Aamadu Bah

RELATED ARTICLES

WOPPU ƊOO YOWRE

Tiiɗno winndu ɗoo yowre maa
Tiiɗno winndu ɗoo innde maa

- Advertisment -
Google search engine

Most Popular

Recent Comments

sowidrissa97@gmail.com dow Hol no rawaandu jamminortoo ?
Mamadu dow Nafooje ñonkote