JaɓɓordeGanndiwalSappiiru ndu 100 000 km feeñii to wuddu worgo Galiire (Saturne)

Sappiiru ndu 100 000 km feeñii to wuddu worgo Galiire (Saturne)

Kewuuji ganndiwal settaamburu (silto) 2026. Sappiiru (suudu ndu banngeeji 10) ndu 100 000 km feeñndu to wuddu worgo Galiire (ɗaŋre waɗnde gali), Ozempic ustoowo fekkuru aasma fotde 40%, wuddu worgo faggitiindu 695 miliyaar ton galaas e ballal fiiltiingo ŋoriiwo, buuɗi ñaamde peewniraaɗi butelaaji dalli (palastik) ngam ñaamninde ɗannotooɓe nder weeyo : balɗe gadane settaambar 2026 njaltinii coñal ganndiwal mawngal.

Ndu feeñi ko to wuddu worgo Galiire (Saturne). Gila 1987, anndiweeɓe ine nganndi wonde jeegiiru hennduuru duumiindu ine taarii wuddu rewo Galiire – hono tippudi ndi banngeeji jeegom, ñiiɓndu, haawniindu, ndu memtaaki he ɗii duuɓi 40 ƴeewngo. Ine sikkanoo hono mawyru woodaani. Kono niiwnorgal Hubble ittii oon sikke, sibu ngal yaltinii funeere mayru, kono ndu ndu nanndaani, to wuddu worgo ndee ɗaŋre : hono sappiiru ndu banngeeji 10.

Ngal jiytal goomu hakkunde leyɗe e gardagol Agustín Sánchez-Lavega mo duɗal jaaɓi-haaɗtirde Pays basque, caaktangal ñalnde 02 settaamburu 2026 he jaaynde Science Advances, ko njeñtudi duuɓi keewɗi ƴeewndagol ngol heppanaaka. Hubble ƴetti ɓarakke tokoose gadane tippudi ndii coɓɓuli (keewal soɓɓundu) jeegom sara 63° ŋorol nguli worgo (tropique du Capricorne), ko e hitaande 2023 nder tuugnorgal mum biyeteengal OPAL (Outer Planet Atmosphere’s Legacy). Ɗee maale teeŋtinaama e kitaale 2024 e 2025, haa arti noon rewrude e nate ɗe koodeeɓe yarlitiiɓe laylaytol winndere ngol Planetary Virtual Observatory Laboratory yuɓɓinta.

« Min meeɗaa yiyde huunde waynde nii nder feccere murlere worgo Galiire. Jeegiiru rewo nduu ine tawee ɗo wonnoo kala nde lonngaa, duuɓi capanɗe 40 hikka. Ndii cañuki ine seerti heen – ndi wayi ko no ɓeydotoondi tiiɗde nii, ndi ɓeydoo rokkude en fartaŋŋe mo heewaani yiyeede he mahagol kettuki heenere ɓujere. »

Bannge gooto natal ngal foti ko e hakkundol Ngaawe (Leydi).

Ɓete nduu sappiiru ine kulɓinii : bannge gooto he banngeeji mayru jeegom ɗii ɓuri hakkundol Leydi juutde. Cañuki kii ine lirii nder paɗe keewɗe hennduure Galiire ndee ; tee ɗum wonaa feeñre huurngo tan – Hubble ƴeewtindiima ɗum he juuteele wempeƴo keewɗe (plusieurs longueurs d’ondes), haa feeñnini ndi woni ko e ɓeydaade naatde nder ɗaŋre hee. Mbaadi banngeeji sappo ɗii wayi ko no ndi ngonndi e mawnude nii. Nate ɓooyɗe mooftaaɗe ɗee ine kolla ndi feeñi tigi-rigi ko hakkunde 2023 e 2025, wonaa no funeere mayru jeegiiru rewo nduu nii. Hol no ngal nokɓetiwal faccirirtoo ? Wiiñotooɓe ɓee cakkitii heen jooɗtorde jiiɓe ɗe saabii wuubiliiru sawndiindu, ko kam ummini mahngo ndii mbaydi nder cirƴal waraango (jet stream) Galiire. Kono jaabawol goonga-goonga ngol yiytaaka tawo. Ine gasa, so Hubble ruttaniima ƴeewde Galiire ndee he settaambar 2026 so leelii, yantude e keɓgol keɓe lesngojju ummoriiɗe e niiwnorgal James Webb, ine gasa ndokka en heen geɗe kese.

Ƴoogirde Science Advances, 2 set. 2026 — NASA APOD, 8 set. 2026 — EarthSky / ScienceNews .

Bookara Aamadu Bah

RELATED ARTICLES

WOPPU ƊOO YOWRE

Tiiɗno winndu ɗoo yowre maa
Tiiɗno winndu ɗoo innde maa

- Advertisment -
Google search engine

Most Popular

Recent Comments