Buuɗi (cookies) peewniraaɗi punndi dalli : NASA yaakorii ko he µBites ngam ñaamninde ɗannantooɓe weeyo
Ɗum jeyaa ko he caɗeele ɓurɗe memaade wonande wiñcito weeyo woɗɗungo : hol no cete jolɓe he laaɗe weeyo nguurnirtee duuɓi e kitaale, tawi mbaawaa yokneede, tawi kadi teddirtaa laaɗe jolaaɗe ɗee ? Wiɗtooɓe duɗal jaɓi-haaɗtirde Southern Illinois University (SIU) Carbondale, maa njettin mooɓondiral American Chemical Society (ACS) to Chicago (Shikaago), baɗowal he kawle he settaambar 2026, jaabawol kesol no feewi : mbiskitaaji mahɓanɗi inniraaɗi µBites (wowlir ɗum « mikorobit »), peewniraaɗi, ko ɓuri teeŋtude kuudi (déchets) dalli e caañe (kewal saaño) geɗe ndemateeri bayliraaɗe pedane powbi tokoñilli (levures – lawiir) ɗi donte (gènes) mum en mbaylaa (génétiquement modifiées).
Deɓreɓal ngal waɗi ko daawe keewɗe. Ko idii fof, butelaaji dalli bayɗi no butelaaji ndiyam e soodaa goowaaɗi ɗii, kam e gawƴe e baramlefi makka, mbaɗetee he ngonka nguli ceɓɓitiika, e ngonka ñoƴƴere (pression) e foofere (oxygène) keniika. Ko ɗuum helata callalle molle dalli ɗee, waɗta ɗe molle ɓurɗe famɗude, keewɗe ƴulɓere (carbone), ɗe wiɗtooɓe ɓee inniri “marke teele” (briques élémentaires). Ɗeen taƴetine ñaamniniree jalluɗi pedane powbi tokoñilli (souches de levures) ɗi porfeseer Lahiru Jayakody e almuudu mum Sandhya Jayasekara kebli donte (gènes) mum en.
Ɗee pedane powbi ñille « way-wayliije » mbaɗata ko golle guurɗiwe caɗtuɗe : ɗe kuutorto ɗee molle baɗɗe ƴulɓere ngam feewnude mahɓanɗe, ɓelle, dijje (keeweendi rijjere) amine (aminés), hay nii uureteeje (arômes). µBite ɗee cuwaa tawo meeɗndeede – goomu nguu ine fadi e keɓtingol laamu. Kono ƴeewndo uurngol ngol ine softini : keeweendi tawaaɓe, ƴeewndiiɓe uurngol ngol, mbiyi ine keɓii ñaamde ɗii mbiskitaaji e sahaa ŋakkugol keɓe. Geɗe ɗee maa mbaawoy huutoreede e ko wonaa tan wiiño weeyo : mutooje (sous marins), nokkuuji caɗaaɗi, nokkuuji ŋakkiraaɗi kisal nguura – kala ɗo callalal nguura leefi, – ngal karallaagal ine waawi daɗndoreede. Waɗtude dalliiji nguura, ko haɓde e caɗeele ɗiɗi dowrowe ndee ɗoo teeminannde.
Ƴoogirde : ACS Fall 2026, Chicago — ScienceDaily, 13 sept. 2026 — 3D Printing Industry / Forbes / Gizmodo.
Bookara Aamadu Bah

