Kaalden goonga, haala haala !

1
22
Kaalden Goonga
Kaalden Goonga. Winndannde Malal Sammba Gise

Ko yonti fof halee. Haaliyanke gooto wiyiino tawii haala ene woya naamnii « ko ngoyataa, ka wiyi mo, mi yontii haaleede mi haalaaka, mi haalaama ɗo mi fotaani haaleede, mi haalanaama ɓe mi haanaani haalaneede. Kadi fotɓe haalde mi kaalaani-mi ». Ene moƴƴi, e sahaa kala, innama aadee en ciftinee no aduna oo yahrata e no laamuuji ngollortoo, e no ɗi ngollodidtoo e laamuuji goɗɗi. Sikke alaa, aduna oo fof ko wertaango wooto wonnoo. Kono ko halfunooɓe en ɓee pecci leyɗeele ɗee, keeri mbaɗaa, feccere heen fof tafi njuɓɓudi mum, lelni kuule mum, ɗe hay gooto alaa hattan yaɓɓude, so wonaa tawa ko jiɗɗo roondeede ko fawanoo e ñiiwa haa naɗɗini keeci sabu teddeendi. Ko nii woni, leydi fof toɗɗii gardiiɗo, darni laamu njuɓɓinoowu nguurndam ɓesnguuji mum. Eɗen nganndi noon, kala ɗo dental woni, gila e pelle men, galleeji men, gure men, leeɗe men, alaa ko haali leyɗeele men, ene waɗa, sahaa fof, luure.

Nde tawnoo, wonaa yimɓe fof kawri yiɗde e kala ko waɗetee e nokku mo nguuri oo. Ko ɗum waɗi e kala sahaa, eɗen nana « to leydi maaniiri, won haɓooɓe e laamu sabu yiɗde yo diiwaan mumen heɓ hoore mum, kañum ne darna laamu mum ». E nder Afrik, so mo fuɗnaange oo, so mo hirnaange oo, mo rewo oo e mo worgo oo, hono ɗii ngonkaaji caftii yiyeede. Ɗum heewi jibinde ko daayre, woni heewɓe njaggee payee, woɗɓe njaggee cokee. Ene waɗa nii jaggeteeɓe mbaree. Ɓe Alla walli heen fof ndoga mooloyoo leyɗeele koɗdiiɗe, walla nii joom mum en tiggee haa muusa tan mberloyee caggal keeri leydi. Ɓeen noon, kusumme hoɗat e ɓerɗe mumen, haa ɗeɓa nanndude e nguutu. Gaa nder leydi gaa, wooda yooɓiiɓe daaɗe mumen, ene ñiŋa ɗeen golle ɗo ɓe njooɗtorii ko kaantoriɗɗe. Haa nii e golle goɗɗe ɗe laamu nguu hiilnii, gila e faggudu, jaŋde, pinal, cellal haa e geɗe renndo. Ko ɓeen mbiyetee luulndiiɓe. So sahaa suɓngooji yontii eɓe keewi yahde caggal leydi ngam yiyndirde toon e ɓiɓɓe leydi wonɓe toon, tawi won heen njahaani toon e sagooji mumen, soko ko waawnaaɓe.

So tawii noon ko mi laamɗo leydi gannduɗo won wonɓe caggal leydi wiyooɓe ko mi kuɓɓinɗo puttaali mumen, mi hoolotaako luulndiiɗo laamu am e nder leydi ene jokkondira e maɓɓe, sabu miijaade waasataa tawa ɓe ngoni ko e fewjude no ɓe keɓtiri jappeere am e ndoolndoolaagu. E ngaan sahnga, ene waawi tawa luulndiiɓe yahooɓe to maɓɓe ɓee, ko rokkooɓe ɓe hakkillaaji e peeje ngam ɓe ndaña doole. Hono kaa ngonka won ɗo waɗi laabi keewɗi e leyɗeele keewɗe, haa teeŋti e Afrik. Tee ɗum jibinii caɗeele ɗe mbeeɓaani limtidde. Ɗoon noon, miin laamiiɗo oo, mboɗo waawi wiyde laamiiɗo hono am leydi ndi koɗdu-mi ndii « anndu dee won yimɓe leydi am wonɓe to leydi maa too, yiɗooɓe fewjude bonannde fayde e leydi am ». Tawde noon ko en hoɗdiiɓe, tee bone ficcat laaci, so mi ñaagiima koɗdiiɗo am oo haɗtude luulndiiɓe mi dillude to leydi mum too tan jaɓat, sabu miijootoo ko ene waawi tawa luulndiiɓe laamu mum nana ga leydi am gaa. Waɗde miin ne mi ronkaani rokkude ɓeen doole no mbonninari mo. Ko ɗum woni ka nanaten, ene wiyee « laamu maaniiwu haɗtii kaari e kaari waɗde jokkondire e yuɓɓinde dente dawrugol e leydi mum ». Ko hulde hoto yooɓtoreede hono noon. Caɗeele men noon, ko hannde, wiyooɓe ko jaayndiyankooɓe ene keewi, tawi ɓurɓe heewde heen ɓee kormaai konngol biyngol « puniiɗo ajjoto ». Jaayndiyanke fotaani wonde dawriyanke saka ene wiiroroo bannge. Ndeen, o habrataa goonga, sabu o yiilotoo ko innde walla yeeneede « maka yettee ». Yo Alla rokku en nande e faamde. Ngannden ko nafata kuutoro-ɗen. Keɓtinen ko nafataa koo ngoppen.  

Malal Sammba GISE

YOWRE 1

Répondre à Hamadi Haaytu jaabaade

Winndu yowre maa
Winndu ɗoo innde maa

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur la façon dont les données de vos commentaires sont traitées.