Inɗe nokkuuji ɓooyɗi nder Tagant

0
129
les lieux au Tagant Mauritanie
les lieux au Tagant Mauritanie

Hono no nder Barakna nii (Diiwaan Eleega woni laamorgo mum), inɗe nokkuuji ɗii ina addana en miijaade wonde fulɓe, kam e sooninkooɓe, meeɗiino wonde e nokku Tagante oo, nder nehaande Muritani. Seede mum ko huunde e kelme, ɗe ngalaa ko pirti hay huunde e sapatoore, kono ɗe ngalaa sikke e Pulaar. Yeru :

Addu kalumbam : so a ummiima Misriyya, bannge fuɗnaange rewo, to keerol hakkunde Tagante, tuggi rewo Gorgol haa fuɗnaange worgo Barakna. Addu (addude) ; Kalumbam : ndiyam lawƴam gawri cottaandi (sottude).

Beeliñaar : callalal beeli. Beeli ko keewal weendu. Ñaar (ñaarde) noddi ɗoo ko keewal, yeru : « koode ñaarii ». Remata oon nokku ko leñol (tirbii) Kunta Abel Hayballa en.

Elb Idaar. « Elb »  firti e sapatoore ko « tulde ». « Idaar » woni ko hakkunde poosto Misriyya e Taamuurt (innde nokku leppuɗo). E wiyde safaɓe, Idaar ko laamɗo leñol fulɓe koɗnongol ɗoon e sahaa mo anndaaka.

Eriyaara, nokku jiimtuɗo e sewnde inniraande noon to Tagante, hakkunde Tiisiksa e Tiisit. Ine wiyee Eriyaara ko « ari yara » bonnaa ɗoon.

Gaarawol kadi ko sewnde wonnde hakkunde Misriyya e Juk, laadoore hakkunde kaaƴe, no gaarawol nii.

Geneygiira ko heltirde Ganngeera ; firti e sapatoore ko « sarakulle ». Geneygiira waɗde ko boombel sarakulle. Oo nokku woni ko kilooji 15 fuɗnaange rewo  Misriyya. E wiyde safalɓe hoɗɓe ɗoon ɓee, sikke alaa heen, ko sooninkooɓe koɗnoo ɗoon ko ɓooyi.

Ngabu : ko weendu wonnoondu ndeen hedde 70 km fuɗnaange rewo Misriyya.

Nginaar (ginal bonnitaa ɗoo) ko sodorde wonnde hakkunde Misriyya e Juk, dow laawol faade Kiifa, bannge fuɗnaange worgo ɗum noon so a ummoriima Misriyya. Ko nokku mo gine (keeweendi « ginal ») korsini.

Caafal kosam kañum woni ko kilooji 40 worgo Misriyya. Ndee innde kam ko ɗoon waawi haaɗde laaɓtude.

Ko jiidaa e ɗuum, Umar Bah wiyi e deftere mum nde ƴoog-ɗen ko yawti koo, wonde inɗe nokkuuji goɗɗe ine ngoodi, kollitooje ko aldaa e sikke fulɓe koɗiino e ɗiin nokkuuji. Yeru : « Weendu mbabba », walla « ƴakkaa tuuɓaa »….

Ƴoogaa ko e deftere Umar Bah, IFAN, Ndakaaru

Woppu jaabawol

Winndu yowre maa
Winndu ɗoo innde maa