Ɓeeynirka Siin juuriima e bannge lewru birniiɗo oo

0
424

Jooni sinuwaa en mbaɗi ko hay gooto meeɗaa waɗde, so neldude laana wiɗto ngam sunnaade bannge lewru dumtiiɗo Leydi men oo. Oon bannge, hay laana wiɗto ngoota meeɗaa neldeede toon, saka juuraade e mum. Ɗum noon, Siin werliima ɓeeynirka inniraaka Chang’e-4, ñalnde aljumaa 7 desaambar 2018, ka juuriima toon ñalnde alkamiisa 3 saawiyee 2019, w2-h26 subaka. Maa ka waɗ toon wiɗtooji jowitiiɗi e kaaƴe gonɗe toon, kam e ndema tamaate e leɗɗe goɗɗe.

Nii woni Chang’e-4 woni « laana ngadiika juuraade e bannge Lewru birniiɗo oo e sunnaade ɗum ». To bannge karallaagal, ko ɗum huunde saɗtunde wonnoo. Yanti heen, nde tawnoo bannge Lewru birniiɗo oo ina heewi kaaƴe, e gaasaɓɓe, juuraade e mum ɓuri saɗde e juraade e bannge kuccitɗo e Leydi oo, yanti heen, nde tawnoo ko o dumtiiɗo, jokkondiral e Leydi beƴ aaɓnotaako, ko maa rewree e dokkannde walla mbiyen heɓɓitirde (relais). Ko ɗuum nii addani Siin neldude ko adii, gila e lewru mee 2018, satelit jirlotooɗo Lewru ɗo ɓadii, ngam heɓɓitaade bempeƴƴe (onndooji) e keɓe ɗe ɓeeynirka kaa wostondirta e Leydi. Ɗuum jiidaa e caɗeele jaangol ɓurtungol nokku oo so jamma jofii toon, (jamma lewru ko balɗe 14 Leydi) ɓuuɓol ngol ina telloo haa -173°C, nguleeki ñalawma lewru (balɗe 14 Leydi) ina yettoo +127°C ! Ngam kadi teeŋtinde caɗeele, Chang’e-4 tiindinaa ko diiwaan wuddu worgo Lewru, keewɗo kaaƴe e gaasaɓɓe.

Ko ngol woni ɗiɗmol ko Siin ina nelda ɓeeynirka to Lewru. Gadanol ngol ko ñalnde 14 desaambar 2013 wonnoo, nde laanel Siin mbiyeteengel « wojere kaaƴe » walla Chang’e-3 juurotoo e lewru ndee. Ngeel laanel gollinooma fotde lebbi 31. Aɓe nganniyii kadi neldude toon Chang’e-5 e hitaande 2019.

Siin ina deppisoo miliyaaruuji keewɗi kaalis mum e tuugnorgal mum weeyo ngam neldude satelitaaji mum nder weeyo (ƴeewgol Leydi, telekominikaasiyoŋ…) walla satelitaaji woɗɓe. Siin ina ɗaminii neldude roboo to Mars, walla yimɓe to Lewru. E lewru noowammbar 2018, Pekin saaktii muul laana mum weeyo, potka renndinoyeede hedde 2022 e lomtaade Laana weeyo winndereewa kaa, hono ISS, ndenndinka Dental dowlaaji Amerik e Riisi e Orop e Japon e Kanada, potka ƴeeŋtude (woppeede) hedde 2024.

Ñalawma Lewru e jamma Lewru

So tawiino ngon-ɗaa ko dow Lewru hol njuuteendi mudda njiyataa naange hade mum mutde ?

Lewru taartotoo Leydi haa arta ɗo tolninoo ko e balɗe 28. Ko e balɗe 28 kadi ndu yirlotoo e hoore mayru. Enen wonɓe e Leydi ɓee, njiyaten tan ko bannge gooto e Lewru. Ñalawmo gooto to Lewru (ñalawma lewru) ko feccere mudda jirlagol lewru e hoore mum, woni balɗe 14. Woni gonɗo dow lewru jiyata Naange ko balɗe 14 Leydi, o jooɗoo balɗe men 14 o yiyaani Naange, woni jamma lewru kadi ko balɗe  men 14 (balɗe 14 dow Leydi men).

Woppu jaabawol

Winndu yowre maa
Winndu ɗoo innde maa