Ko ɗo ngon-ɗaaRenndo

Renndo


Manndelaa, hono maa alaa !

Manndelaa
Manndelaa

E nder ɗiiɗoo duuɓi 24 ɗi o yalti kasoo, innde Mandelaa jeyaa ko e inɗe ɓurɗe darjude e winndere ndee. Hay gooto waawaa limde tokaraaɓe makko walla boowe, maa pomuuji, laabi, maa pelle ekn .. inniraaɗi, walla innitotooɗi Manndelaa. Pelle biyeteeɗe « Madiba » ina keewi, hay caggal Afrik worgo.

Njillu lummbol Sammba Abdul

Yero Dooro Jallo
Yero Dooro Jallo

Duuɓi jeegom caggal sankaare mawɗo men, ceerno men Yero Dooro Mammadu Paate Jaari, ngenndiyanke mo ɓernde mum waɗaani sereendu, harbiyanke kuɓɓuɗo, diiniyanke ceniiɗo, aadiyanke dowrowo, en njilloyiima Lummbol Sammba Abdul to diiwaan Ferlo Senegaal e cakkital Fedde Ɓamtaare Pulaar Muritani. Fayndaare men ko waɗde fotde hakkunde guurɗo coftuɗo mo nehaande gonɗi mum ronki ɓeeɓde faade e birniiɗo mo maayaani walla jahɗo mo yahdaani e hakke leñol. Fayndaare men ko yoɓde ñamaande so juuroyaade lelnde (qabri) Yero Dooro jallo.

Hol no neɗɗo wayata so kural seekii ɓalndu mum ?

Ɗo kural feccitta pom ...
Ɗo kural feccitta pom ...

Hol no neɗɗo wayata so kural seekii ɓalndu mum? Luural alaa, hay gooto yiɗaa humpitaade ɗum. Ɗuum ina goongɗi wonande Lamin Manngaan (baraaɗo to Magaama), ina goongɗi wonande Raja mintu Weys wul Esyadi (piɗanooɗo kural), e wonande Muhammed wul Abdel Asiis.

Gidiiɗo limteede oo alaa ko waawi haalande en heen, sibu o yahdii e oon sirlu nder yanaande makko. Ɗiɗo heddiiɓe ɓee, won ko mbaawi seedtaade heen.

Ahmeduu wul Abdalla : Muritani e tonndu mbaangu

Ahmeddu wul Abdallaahi
Ahmeddu wul Abdallaahi

“Weleede e metteede kala, Muritani woni ko e tonndu mbaangu. Ko kewi Jabali koo ko e ndiin njoɓdi jeyaa.”
E nder yeewtere nde o waɗdi e lowre internet wiyeteende Kassataya.com, Ahmedu wul Abdallaahi, gonnooɗo nulaaɗo keeriiɗo Koolaaɗo Kuuɓal Fedde Ngenndiije Dentuɗe to leydi Somaali, gardiiɗo hannde ‘Centre 4S’, wiyi wonde, Muritani hannde, « weleede e metteede kala, ko ko jiñii e iiñcuru ».

Haa dañee ! Jeewte Farayse e Tele Muritani !

Gurmo e wul Horma
Gurmo e wul Horma

Ñalnde aljumaa 7 settaambar 2012 wonnoo, tele Muritani waɗi ko meeɗaa walla ko wayri waɗde, so yeewtere e nder ɗemngal Farayse hakkunde jagge politik ɗiɗi, Muhammed Yahyaa wul Horma, cukko hooreejo UPR (parti laamu) e Gurmo Abdul Loh, jaggal UFP. Yuɓɓini yeewtere ndee no haanirta nii ko jaaynoowo biyeteeɗo Yeddaali Faal. Yeewtooɓe ɓee kadi, njeewtii tigi ; ɗum firti ko wonaani yeewtere coppondiral,

Filmo bonnitoowo Lislaam : Faalkisaade naskaaɓe?

Innde Alla
Innde Alla

E ooɗoo yonta internet, ɗo neɗɗo waawi winndude, bayyina ko welaa, yimɓe ina poti anndude hol ko jari jaabaade e hol ko jaraani jaabaade. Haa teeŋti noon kadi so tawii ummorii ko yimɓe ɓe ngañgu mum en e juulɓe seedtini. Ɗum noon, ina gasa, ñalnde fof neɗɗo yiya ko yiɗaa yiyde, walla nana ko yiɗaa nande ina haalee e diine mum. Ɗuum noon ina toɗɗii juulɓe, e heeferɓe fof, hay diine gooto daɗataa heen.

Saaysayeeɓe waaɓe no Salmaan Rishdi e woɗɓe ina keewi hannde. So on nooynaaki won ɗeen e golle ɓe mbaɗata yiɗde tuufaade on, ñalnde kala ma on ceppu, ñalnde kala maa wood gaañiiɓe e maayɓe…

Hay gommbal ɓe palaani heen ! (2)

Jaaynooɓe Sahel TV
Jaaynooɓe Sahel TV

Ɓeen, ko holi ɓeen? Ko jom ngaluuji waɗnooɓe jawɗeele mum en e darnugol telewisiyoŋ biyetenooɗo SAHEL TV. Ooɗoo telewisiyoŋ jeyaa ko e telewisiyoŋaaji jaambureeji ɗi HAPA (Njuɓɓudi toowndi taƴndi sañ, toppitiindi jaayɗe e nan-njiyaa) rokki yamiroore yoo njaaynu e nder leydi Moritani. Caggal lebbi tati ko oon telewisiyoŋ fuɗɗii jaaynude e nder leydi hee, ɓeen jom ngaluuji en (ɓurɓe heen doolnude ɓee, ko koreeji mawɗo leydi ndii) ndartini juuɗe mum en, natti rokkude telewisiyoŋ oo 

Abuu Ac, hooreejo teedungal Catal FƁPM Likseyba ruttiima e joom mum

Abuu Ac, gonnooɗo hooreejo catal Likseyba Gorgol tuggi 1980 haa 1994, hooreejo teddungal catal ngal gila ndeen haa jooni, ruttiima e joom mum e subaka hannde 3/10/12 ɗoo e Nuwaasoot. O wirnoytee ko Likseyba, Gorgol.

Fedde Ɓamtaare Pulaar e Muritani ina nduwanoo denndanngal banndiraaɓe haa arti noon e ɓesngu makko kam e terɗe Fedde ndee. Yo Alla lomtinan en ngalɗoo baasal mawngal. Yo Alla yurmo mo, yaafoo mo. Aamiin ! انا لله وانا اليه راجعون

 

Koɗki Muritani : Hol ko woni heen goonga ?

Abdullaay Wayga
Abdullaay Wayga

E nder kewuuji jowitiiɗi e gure ganni, walla e jeewte tele, haa arti noon e emisiyoŋ biyeteeɗo « Aaraf waɗanak» (anndu leydi maa) mo tele keeriiɗo keɓtinaaɗo ko ɓooyaani yuɓɓinta, mi teskiima bannge no woorunoo e daartol Muritani ko ko mumaa walla dottaa. E nder ɗeen jeewte alaa fof ɗo daartol goonga goonga koɗki leydi ndii hollittee. Ko ɗuum waɗi ɓernde am deeƴataa so wonaa mi adda ballal am e ngol daartol, ballal ƴoogngal ko ɓuri teeŋtude e golle porfeseer daartol lolluɗo, hono Umar Kan mo iwdi mum woni wuro Daw wonngo e nder departemaa Magaama, e nder deftere mum tiitoriinde : njiimaandi fulɓe ngadanndi e dow Fuuta Tooro, tuggi Koli Tengella haa Almaami Abdul.

Laamu Muritani e Abdallaahi Senusi

Abdallaahi Senusi
Abdallaahi Senusi

Abdallaahi Senusi ko Libinaajo, keynum Kaddaafi, gooto e ɓurnooɓe ɓallaade mo. E kitaale 1980, kanko wonnoo kalfinaaɗo kisal ndernderal leydi Libi. Oon sahaa luulndiiɓe heewɓe mbaraama e kasooji leydi ndii. E hitaande 2002 Kaddaafi halfini mo gardagol sarwisaaji sirlu koninkaagu. E hitaande 1999 Farayse ñaawii mo (tawi o tawaaka) sabu makko yooɓtoreede jeyeede e yandinnooɓe ndiwoowa DC-10 UTA ɗo 170 neɗɗo mbaasnoo pittaali mum en. E wiyde luulndiiɓe laamu Kaddaafi,

Attaar : “Pottital” e ɓesngu

Persidaa Asiis, ñalnde hiirde ndee
Persidaa Asiis, ñalnde hiirde ndee

Hono no o heewnoo waɗde hitaande kala, hooreejo leydi ndii, Muhammed Abdel Asiis, waɗii yeewtere mawnde, yaltinaande e tele e rajo, ngam mawninde ñalnde fiilanoo hooreejo leydi, so 6 ut 2009. Eɗen ciftina tan o heɓtunoo laamu kadi ko ñalnde 6 ut 2008. E nder ndeen yeewtere, o heɓii hollitde ko o gollii gila ndeen, jaaynooɓe kadi njettinii mo naamne mum en, o jaabtii ɗe, woodi kadi rokkaaɓe konngol kaali miijooji mum en.

Un nouvel ouvrage d’Aboubacry Moussa Lam revisite les origines des Peuls

Ŋaro deftere ndee
Ŋaro deftere ndee

Dakar, 23 août (APS) -L’historien égyptologue, le professeur Aboubacry Moussa Lam de l’université Cheikh Anta Diop de Dakar, ne se lasse pas de rechercher les origines des Peuls en proposant récemment un ouvrage, écrit en pulaar, intitulé ‘’Fulbe gila Héli-e-Yooyo haa Fuuta-Tooro’’ (Les Peuls de Héli et Yoyo au Fouta Toro), fruit de ses recherches, coédité par les Presses universitaires de Dakar et les Editions Papyrus Afrique.

L’origine des Peuls a été une préoccupation de nombreux chercheurs. Qu’ils soient Européens ou Africains, chacun y est allé avec sa thèse. Ainsi le Dr Lelèvre (1882) soutient que les Peuls ont des origines gaulliennes à cause de leur teint clair. 

Ngonka ɗemɗe nder leydi Mali

Kartal Mali
Kartal Mali

Mali woni ko e Afrik hirnaange. Heedi ndi rewo ko Alaseri, bannge fuɗnaange ko Niiseer e Burkinaa, bannge worgo ko Koddiwaar e Gine, bannge hirnaange ko Senegaal e Muritani. Mali ko leydi njaajndi sibu wertallo mayri ko 1,2 miliyoŋ km2 (Almaañ e Farayse e Angalteer e Belsik e Pays-Bas so ndenndinaama). Yolnde hakkunde rewo oo e worgo ngoo ko 1 600 km. Ndi waɗi ko diiwanuuji 8, ɗiin ngoni : Tummbuktu, Gaawo, Mopti, Kaay, Kulikoro, Sikaaso, Segu, yanti e laamorgo hee, hono Bamako.

29 mee 1968 e 15 sulyee 2012 : gollotooɓe cuniima

Aggito kaaƴe sara Aksuus
Aggito kaaƴe sara Aksuus

E hitaande 1968, ubriyeeji Suwoyraat luurdunoo ko e sosiyatee Miferma, dahatnooɗo jamɗe leydi men, sosiyatee laatinooɗo “laamu e nder laamu”, ina waɗa ko welaa; hannde ne, ubriyeeji Aksuus luurdi ko e sosiyatee biyeteeɗo MCM, dusoowo kiri men e kaŋŋe men, ina posna sato men, tawi alaa fof ko ɓesngu men naftorii e njeeygu ɗeen oogirɗe. E oon sahaa, laamu ndeftinoongu Farayse

Tumbuktu : Ñaangel dimel

Jumaa Tumbuktu
Jumaa Tumbuktu

Tumbuktu ko wuro heewngo innireede « wuro kaawisaaji ». Ina jeyaa e ko saabii ɗuum, waasde newaade faamde sifaa wuro ngoo : mbele ko ngo wuro safalɓe, walla ko wuro fulɓe e sonraay en ? Alaa ! Ma a taw ko ngo wuro tuwareg en walla aarabeeɓe ɓe iwdi Maruk ? So en njiɗii fooftinde koye men, mbiyen, alaa heen fof ko ngo woni, walla ko ngo ɗuum fof !

Mballee FOOYRE

Tonngooɗe Fooyre cakkitiiɗe

Peewnanee koye mon tappirɗe

Awtaade tappirde pulaarFeewnude tappirde ina newii


Hol no nde aafretee ? 

 Kuutorgel MSKLC

Guide de transcription et de lecture

Horsinɓe Fedde Ɓamtaare

KIRIKU waɗtii haalde Pulaar

Fula jeeyngal

Mballee Fedde men hisnude golle mum

Dannga waandu : "neɗɗo e sahaa e weeyo"

Eɓɓaaɗe firooji